Πιοτρ Κροπότκιν ο άγιος, ο πρίγκηπας της Επανάστασης – 90 χρόνια από τον θάνατο του πρίγκηπα του Αναρχισμού- βιβλία pdf

«Δικό μας καθήκον είναι πρώτα πρώτα να εντοπίσουμε με την ανάλυση της κοινωνίας τις χαρακτηριστικές της τάσεις σε κάποια δεδομένη στιγμή της εξέλιξης της και να τις προβάλουμε καθαρά.

Στη συνέχεια να θέσουμε σε πρακτική εφαρμογή τις τάσεις αυτές στις σχέσεις μας με όλους όσους σκέφτονται σαν και μας.

Και τέλος από σήμερα κιόλας

μα κυρίως στη διάρκεια της περιόδου της επανάστασης να γκρεμίσουμε τους θεσμούς καθώς και τις προκαταταλήψεις που εμποδίζουν την ανάπτυξη των τάσεων αυτών.

Αυτό μπορούμε όλο κι όλο να κάνουμε, τοσο ειρηνικά όσο και επαναστατικά

και ξέρουμε ότι βοηθώντας να γεννηθούν οι τάσεις αυτές,

εργαζόμαστε για την πρόοδο και ότι όλα όσα θα γίνουν εναντίον των τάσεων αυτών θα εμποδίσουν μόνο την πορεία της προόδου.

Κι όμως μιλάνε συχνά για στάδια που πρέπει να περάσουμε

και μας προτείνουν να εργαστούμε για να φτάσουμε σε αυτό που περιγράφουν σαν πρώτο στάδιο και να ξαναβγούμε έπειτα στο μεγάλο δρόμο αφού πρώτα φτάσουμε σ αυτό.

Το να σκεφτόμαστε όμως με τον τρόπο αυτό μου φαίνεται σα να παραγνωρίζουμε τον αληθινό χαρακτήρα της ανθρώπινης προόδου και να χρησιμοποιούμε μια πολύ κακά διαλεγμένη μεταφορά από τη στρατιωτική πρακτική.»

Πέτερ Κροπότκιν

Ομιλία του στις 6/3/1896 στο Παρίσι
με θέμα: Η Αναρχία. Η φιλοσοφία και το ιδανικό της

Αυτό που μπορούμε να κάνουμε είναι να διαλαλούμε και να μοιραζόμαστε τις ιδέες μας και τις απόψεις μας…………

η επανάσταση ξεκινά από το μυαλό!!!!!!!!

Ένας άλλος κόσμος είναι εφικτός φτάνει να τον διεκδικήσουμε και να τον θέλουμε!

90 χρόνια από τον θάνατο του πρίγκηπα

Το επαναστατικό πνεύμα

http://athens.indymedia.org/local/webcast/uploads/to_epanastatiko_pneuma_-_kropotkin.pdf.pdf

Η αναρχική ηθική

http://athens.indymedia.org/local/webcast/uploads/i_anarxiki_ithiki_-_kropotkin.pdf.pdf

Σύγχρονη επιστημή και αναρχισμός

http://athens.indymedia.org/local/webcast/uploads/sygxroni_epistimi_kai_anarxismos_-_kropotkin.pdf.pdf

Η μεγάλη επανάσταση

http://athens.indymedia.org/local/webcast/uploads/i_megali_epanastasi_-_kropotkin.pdf.pdf

ΦΥΛΑΚΕΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΠΙΕΣΗ
ΠΕΤΡΟΣ ΚΡΟΠΟΤΚΙΝ
http://www.scribd.com/doc/3216283/-

ΤΟ ΚΡΑΤΟΣ ΚΑΙ Ο ΙΣΤΟΡΙΚΟΣ ΤΟΥ ΡΟΛΟΣ
ΠΕΤΡΟΣ ΚΡΟΠΟΤΚΙΝ
http://www.scribd.com/doc/4944585/Peter-Kropotkin-

 

βιβλία γενικώς

http://athens.indymedia.org/front.php3?lang=el&article_id=992090

http://www.anarkismo.net/article/13516

Ο Κροπότκιν και το έργο του

category international | history of anarchism | opinion/analysis author Friday June 19, 2009 14:51author by Μαξ Νεττλώ Report this post to the editors

Σκιαγραφία ενός επαναστάτη

Ο ΚΡΟΠΟΤΚΙΝ ΚΑΙ ΤΟ ΕΡΓΟ ΤΟΥ Μαξ Νεττλώ (Το κείμενο αυτό γράφτηκε και δημοσιεύτηκε στην αγγλική «Freedom» το Φεβρουάριο του 1921, λίγο μετά το θάνατο του Κροπότκιν τον ίδιο χρόνο, με τον τίτλο «Kropotkin at Work». Το 1998 κυκλοφόρησε σε ξεχωριστή μπροσούρα από το Barricade Books/Infoshop, στη Μελβούρνη, από όπου και έγινε η μετάφραση που ακολουθεί λίγο αργότερα).

Η προσωπικότητα και οι ιδέες του Κροπότκιν ήσαν τόσο πολύ διαδεδομένες ανάμεσα στους συντρόφους και το ευρύ κοινό, τουλάχιστον μέχρι το 1914, που ελάχιστα μόνο μένει να ειπωθούν αυτή την ώρα του θανάτου του, όταν κάποιος δεν έχει διάθεση να συλλέξει το πλήθος των γεγονότων και των εικόνων, να αναλύσει λεπτομερώς ιδέες ή να καταγράψει μικρά γνωρίσματα και ανέκδοτες πτυχές της ζωής του.

Ξανά, αυτή η Επανάσταση, που αφέθηκε να χαθεί το 1914 και που από τότε γράφεται με κεφαλαίο το πρώτο γράμμα, με μια αυξανόμενη τάση ωρίμανσης, φαίνεται ακόμα μια τόσο ατακτοποίητη υπόθεση που δύσκολα μπορούμε να υπολογίσουμε τις διαφορετικές απασχολημένες μ’ αυτήν δυνάμεις και τις προβλέψεις για την τελική της κατεύθυνση. Έτσι, με αρκετούς παράγοντες κρυφούς ακόμα, όσον αφορά τη λεπτομερή μας παρατήρηση τουλάχιστον, δεν μπορούμε να κρίνουμε ορθά, αυτή τη στιγμή, την επιρροή του έργου, της ζωής και των ιδεών του Κροπότκιν και να επιμείνουμε σε όλα αυτά που συνέβησαν και με μεγαλύτερη επιμονή σε όλα αυτά που προετοιμάζονται.

Η Εξουσία, την οποία πολέμησε σε όλη του τη ζωή, φαίνεται να είναι νικηφόρα παντού, από τον Ιμπεριαλισμό στον Μπολσεβικισμό και, επιπλέον, για τους σκεπτόμενους ανθρώπους αυτές είναι ψεύτικες νίκες, οι τελευταίες και περισσότερο ειδεχθείς εκδηλώσεις της Εξουσίας, η οποία σκάβει τον ίδιο της τον τάφο, με τη δημιουργία μια απέραντης επιθυμίας για πραγματική ελευθερία και συντροφικότητα και οδηγώντας αναπόφευκτα στη στιγμή που θα θεριστούν οι καρποί των σπόρων που έσπειρε ο Κροπότκιν και αρκετοί άλλοι Αναρχικοί. Όταν σε μερικές χώρες το παρόν σύστημα αμφισβητήθηκε και κατέρρευσε, ήταν πιθανώς αναπόφευκτο το ότι μερικά μεγάλα πολιτικά κόμματα και οι μάζες οι ίδιες, λαχταρώντας για εξουσία και, στην ουσία, δυσαρεστημένες και πεινασμένες, θα άρπαζαν πρώτα τα σκήπτρα της εξουσίας και θα υιοθετούσαν σκληρά εξουσιαστικά μέτρα.

Η σειρά της ελευθερίας έρχεται έπειτα και το ερώτημα είναι ποια έκταση θα πάρουν τα γεγονότα τα οποία θα έχουν εμπνευστεί περισσότερο από την υπόθεση για την ελευθερία από ό,τι εκείνα από το 1917 και έπειτα; Αυτό είναι το μεγαλύτερο πρόβλημα για μας. Βρισκόμαστε στο κέντρο αυτής της διαδικασίας και μια σαφέστερη αποτίμηση του έργου του Κροπότκιν και της διαρκούς του επιρροής πρέπει προς στιγμήν να αναβληθεί. Είναι απαραίτητο να πούμε ότι, κατά τη διάρκεια της ζωής του και της δραστηριότητάς του, από τη δεκαετία του 1860 μέχρι και το 1914, έκανε οτιδήποτε ήταν δυνατόν να κάνει κάποιος και ελάχιστοι είναι αυτοί οι οποίοι μπορούν να κάνουν μια συνεχή εργασία, εργασία για την επιστήμη και την ανάπτυξη των ιδεών, εργασία για την προπαγάνδα και τη διάδοση των ιδεών, όλα αυτά συνοδευόμενα από σκληρή δουλειά για μια αρκετά μετριόφρονη εξασφάλιση των προς το ζειν. Θα μιλήσω για τον Κροπότκιν με βάση όλο το σεβασμό που τρέφω προς αυτόν, ως ένα σκληρά εργαζόμενο άνθρωπο, με μια σπάνια και τεράστια δραστηριότητα. Θα μπορούσε να απολαμβάνει τη ζωή ευκολότερα, αλλά οι περιστάσεις τον έδεσαν στην εργασία του για πενήντα-εξήντα χρόνια και, από τη στιγμή που ήταν απασχολημένος, εργάστηκε με σπουδαία θέληση.

Πιστεύω ότι οι ιδέες του διαπλάστηκαν από μια σιωπηλή διαδικασία συλλογής υλικού και παρατηρήσεων με την επιστημονική μέθοδο και βασίζοντας τα συμπεράσματά του πάνω σε αυτές. Από τη στιγμή που αυτά τα συμπεράσματα πήραν μορφή στη δεκαετία του 1860 ή και τριάντα χρόνια αργότερα, του προσέδωσαν ένα απίστευτο επίπεδο και φαίνονταν αναλλοίωτα σε όλη τη διάρκεια της ζωής του. Από εδώ και πέρα αποδείχτηκε ακούραστος στο να επιζητεί την επιβεβαίωση αυτών των ιδεών, αλλά ποτέ δεν θα έκανε κάποια παρέκκλιση ή θα έβρισκε ώρα για να τις επανεξετάσει ή να αναθεωρήσει τις βάσεις τους. Τουλάχιστον σε μένα, αυτή η άκαμπτη εμμονή σε όλα όσα παρατήρησε στις αρχές της δεκαετίας του 1860 και τα οποία η μνήμη του κράτησε θαυμάσια, μου φαίνεται κατά κάποιο τρόπο παράξενη και οδηγεί σε μια απομόνωση από την πάντα εξελισσόμενη πρόοδο της επιστήμης.

Θα ευχόμουν να δούμε αυτές τις ιδέες να ρίχνονται μέσα στο χωνευτήρι της γενικής επιστημονικής συζήτησης σε ένα μεγαλύτερο βαθμό από ό,τι ήσαν πριν, τροποποιημένες από την κριτική, επαυξανόμενες από την έρευνα αρκετών άλλων και τότε ίσως έρθουν σε μας περισσότερο διευρυμένες και λιγότερο σε προσωπική μορφή. Αλλά αναγνωρίζω ότι αρκετοί είναι οι λόγοι που δεν το έχουν επιτρέψει αυτό και έχουν ακινητοποιήσει τον Κροπότκιν, αν θα μπορούσα να πω, στην οριογραμμή ανάμεσα στην επιστήμη και στην προφητεία. Οι επιστήμονες είναι άφθονοι και προφήτες επίσης, αλλά οι άνθρωποι που έχουν καλλιεργηθεί από την αληθινή επιστήμη και τη μετασχηματίζουν από μόνοι τους επεκτείνοντάς την σαν προφήτες είναι πολύ σπάνιοι και η θέση του Κροπότκιν ήταν, με κάποιο σεβασμό μιλώντας, μοναδική.

Η λαμπρή πρόοδος των φυσικών επιστημών, μετά τη σπουδαία δουλειά του Δαρβίνου, που δημοσιεύτηκε στα τέλη της δεκαετίας του 1850, καθώς και οι τεράστιες μη αναπτυγμένες πηγές της Ρωσίας και της Σιβηρίας, τις οποίες ανακάλυψε ο Κροπότκιν με τα ταξίδια του εκεί, παρακίνησε το ενδιαφέρον του για τη φυσική επιστήμη, γινόμενος ένας δραστήριος εργάτης αυτού του τεράστιου ζητήματος, το οποίο ακόμα και στη μοναρχική Ρωσία κανείς δεν το είχε ανακινήσει σχεδόν. Αλλά εδώ η φυσική του ανιδιοτέλεια διαταράχτηκε και όταν είδε την τσαλαπατημένη κατάσταση του λαού, για τον οποίο τα φυσικά πλούτη και ο ορυκτός πλούτος της Ρωσίας καθώς και όλες οι έρευνες του Δαρβίνου, του Χάξλεϊ και του Σπένσερ δεν σήμαιναν απολύτως τίποτα, αυτός παράτησε την ακαδημαϊκή του καριέρα και τάχθηκε ολόψυχα με αυτούς που ήδη προετοιμάζονταν για την Ρώσικη Επανάσταση. Γι’ αυτό, μετά τα ταξίδια και τις σπουδές του στη δεκαετία του 1860, αλλά και την αρκετή χειρωνακτική δουλειά στο χώρο αυτό, τις μεταφράσεις και ανάλογες δουλειές για τα προς το ζειν, επέδειξε την ίδια θέληση για δουλειά για επαναστατικούς σκοπούς, με τα ταξίδια για την οργάνωση μυστικής προπαγάνδας, συνελεύσεις, ομιλίες και τυπογραφική δουλειά καθώς και τις δικές του μυστικές διαλέξεις, μια δραστηριότητα με το προσωπείο ενός εργαζόμενου ανθρώπου.

Το ενδιαφέρον του ήταν πάντα επιμελέστατο, πήγαινε κατευθείαν στη βάση των πραγμάτων και έκανε την πραγματική δουλειά, μικρή ή μεγάλη, όπως απαιτείτο, από μια επαναστατική ομιλία μέχρι το σχεδιασμό ενός πλάνου για την αναδιοργάνωση του κινήματος σε όλη τη Ρωσία. Πρώτα ταξίδεψε στο εξωτερικό στο διάστημα 1871-72 και, χωρίς άλλο, απέκτησε επαφές με τα μικρά Αναρχικά τμήματα της Διεθνούς στην Ελβετική Ιούρα, τα οποία τον γοήτευσαν και τα οποία πάντα τα θυμόταν και τα αγαπούσε. Μετά από μια περίοδο έντονης δραστηριότητας στη Ρωσία, τη σύλληψή του, τη φυλάκιση και την απόδρασή του, καθώς και μια παρατεταμένη περίοδο στο Λονδίνο, ενός άγονου τότε μέρους για επαναστάτες, επέστρεψε στην Ελβετική Ιούρα και από τα τέλη του 1876 και έπειτα, για μερικά χρόνια, έγινε η ψυχή της Αναρχικής Διεθνούς.

Το κίνημα εκείνη την εποχή είχε παρακμάσει όσον αφορά την εξωτερική του απεύθυνση και η μορφή της διεθνούς ομοσπονδίας, όντας χωρίς αξιώσεις και ελαστικότητα, θεωρήθηκε εντελώς περιττή από τους ντόπιους προπαγανδιστές, μέχρι την αναδιοργάνωση του Σαιντ Ιμιέ, το 1872. Ακόμα, μερικοί από τους πρώτους προπαγανδιστές, εκείνοι που συμμετείχαν στο φανερό κύκλο του Μπακούνιν, τον επονομαζόμενο «Συμμαχία», συνέχισαν να συνέρχονται, να γράφουν ο ένας στον άλλον ή να συναντιούνται και έτσι ο Κροπότκιν έγινε σε λίγο ένας από αυτούς, ο πιο φλογερός και ο πιο δραστήριος της εποχής, ενθαρρύνοντας πάντα αυτούς των οποίων η προπαγάνδα στην περίοδο αυτή της γενικής αντίδρασης τους είχε κατά κάποιο τρόπο κουράσει. Συνέβη να γνωρίζω, από τις επαφές μου με τον Τζέϊμς Γκιγιώμ, τον αριθμό των διεθνών επιστολών που απευθύνονταν στον Κροπότκιν, που αποδεικνύουν και τις σχέσεις του, τις προσπάθειές του, αλλά και την κατάσταση του κινήματος, όπως αυτό ήταν στα ενδότερα των χωρών εκείνων όπου η Αναρχική Διεθνής ή τμήματά της υπήρχαν ακόμα, εκτός της Ιταλίας, όπου το κίνημα ήταν πάντα τόσο δυνατό και σε καλή κατάσταση και όπου η βοήθειά του χρειαζόταν ελάχιστα. Αυτές οι επιστολές, για παράδειγμα, εικονογραφούν το Ισπανικό κίνημα αυτής της περιόδου – όταν η Διεθνής έπρεπε να οργανωθεί υπόγεια για χρόνια – και οι περιστάσεις αυτές οδήγησαν ακόμα σε ένα ταξίδι του Κροπότκιν στην Ισπανία, για να διευθετήσει μερικές υποθέσεις της Διεθνούς εκεί, ένα ταξίδι στο οποίο εντυπωσιάστηκε σε μεγάλο βαθμό από τον επαναστατικό ζήλο των Ισπανών εργατών.

Μπόρεσε, επίσης, να συντάξει, για κάποιους Γερμανούς Αναρχικούς εργάτες στην Ελβετία, το πρώτο Γερμανικό Αναρχικό Πρόγραμμα που κυκλοφόρησε ποτέ και μαζί με τον P. Brousse, από το Μονπελιέ, να δώσει μεγάλη βοήθεια στην πρώτη Γερμανική Αναρχική εφημερίδα, που τότε κυκλοφόρησε στη Βέρνη, την «Arbeiter Zeitung», την οποία, μαζί με ένα σημαντικό αριθμό άλλων Αναρχικών εκδόσεων της εποχής, είχε την άριστη ιδέα να τη στείλει στο Βρετανικό Μουσείο, στο οποίο η φάση αυτή του κινήματος μπορεί να μελετηθεί με εξαιρετική άνεση. Σε μιαν άλλη στιγμή, ξανά, όταν απουσίαζε ο Τζέϊμς Γκιγιώμ, εξέδωσε το «Δελτίο» του Ιούρα (στα Γαλλικά).

Εκεί έγραψε για το Ρωσοτουρκικό Πόλεμο και πήρε θέση υπέρ του Σλαβικού εθνικισμού, που πάντα τον ενέπνεε όταν ξεχείλισε σαν έκρηξη ξανά κατά τη διάρκεια του Ρωσο-ιαπωνικού Πολέμου καθώς και κατά τη διάρκεια των πολέμων των Βαλκάνιων Συμμάχων το 1914, μην εκπλήσσοντας, βέβαια, κανέναν από αυτούς οι οποίοι γνώριζαν τον αναλλοίωτο χαρακτήρα του, τις εντυπώσεις και τα συμπεράσματά του. Η διεθνής του δραστηριότητα τον οδήγησε στο Βέλγιο, στα Συνέδρια που έγιναν στο Verviers και στο Gent, απ’ όπου έπρεπε να πάει στο Παρίσι, όπου μπήκαν οι πρώτες βάσεις του σημερινού Αναρχισμού. Επέστρεψε στην Ελβετία, όπου εξέδωσε το «Revolte» («Εξεγερμένος»), στις αρχές του 1879 και αυτή η εφημερίδα – στην οποία ο Κροπότκιν από την αρχή έδωσε την πλήρη του προσοχή και μια τεράστια φροντίδα – έγινε γρήγορα το διεθνές όργανο του ανερχόμενου Αναρχισμού, ενώ στη Γαλλία ξέσπασαν σφριγηλά κινήματα, κυρίως στο Παρίσι και στην περιοχή Rhone, στη Λυών και αλλού. Αυτά ήταν τα χρόνια της μεγάλης δραστηριότητας του Κροπότκιν – όταν, εκτός από τη «Rovolte», έγραψε και μια σειρά άρθρων, τα οποία αργότερα ο Ελυζέ Ρεκλύ τα συγκέντρωσε σε έναν τόμο, με τον τίτλο «Λόγια ενός Επαναστάτη» – επέκτεινε την προσωπική του δράση και τις σχέσεις του στη νοτιοδυτική Γαλλία, στην περιοχή της Λυών και, την ίδια στιγμή, βρήκε μια ευχάριστη επιστημονική εργασία, με τη βοήθεια του Ελυζέ Ρεκλύ, στο Clarens, στη λίμνη της Γενεύης, με τους τεράστιους ετήσιους τόμους της γεωγραφίας του, εκτός, βέβαια, από το να απολαμβάνει την κλειστή συντροφικότητα αυτού του ανθρώπου που διέθετε μια μεγάλη κουλτούρα και τις πιο ωραίες Αναρχικές ιδέες.

Θα έρθει μια στιγμή που μερικοί ενθουσιώδεις σκεπτόμενοι και ψυχολόγοι θα συγκρίνουν τον Αναρχισμό του Κροπότκιν και αυτόν του Ρεκλύ, με τον οποίο συνεργάστηκε στενά, που ήσαν πολύ κοντινοί φίλοι και, ακόμα, με τον οποίο φαίνεται – σε μένα τουλάχιστον – ότι έχει μεγάλες διαφορές, αλλά και αξιοσημείωτες συγγένειες. Για μένα ο Αναρχισμός του Κροπότκιν φαίνεται στερεότερος, λιγότερο ανεκτικός, περισσότερο ρυθμισμένος για να είναι πρακτικός, ενώ αυτός του Ρεκλύ φαίνεται να είναι πλατύτερος, θαυμάσια ανεκτικός, ασυμβίβαστος επίσης, βασισμένος σε μια πιο ανθρωπιστική βάση. Υπάρχει περισσότερος χώρος και για τους δύο και εάν ο Αναρχισμός του Κροπότκιν, όντας περισσότερο της εποχής του, ίσως εξαφανιστεί με αυτόν, αυτός του Ρεκλύ μου φαίνεται ότι θα έχει μεγαλύτερη διάρκεια, αν και ο καιρός να αναγνωριστεί αυτό δεν έχει ακόμα έρθει, αλλά είναι βέβαιο ότι θα γίνει.

Το 1881 ο Κροπότκιν συμμετείχε στο Διεθνές Επαναστατικό Συνέδριο στο Λονδίνο, το οποίο αποτέλεσε πρόφαση για τις Ελβετικές αρχές να καταστήσουν την παραμονή του στη Γενεύη και στο Clarens αδύνατη, ενώ μόλις λίγο καιρό αργότερα η δραστήρια ανάπτυξη του κινήματος στην περιοχή της Λυών χρησιμοποιήθηκε από τις Γαλλικές αρχές για να φυλακίσουν και δικάσουν τους πρωταρχικούς προπαγανδιστές – τον Κροπότκιν επίσης – στη Λυών (το 1883), κάτι που οδήγησε στη φυλάκισή του στο Clairvaux, μέχρι τις αρχές του 1886, όταν μια αμνηστία απελευθέρωσε αυτόν, τη Λουίζ Μισέλ και άλλους. Μετά από μια σύντομη περίοδο στο Παρίσι, όπου δεν του επέτρεψαν να μείνει, πήγε στην Αγγλία και εγκαταστάθηκε στο Harrow, στο Λονδίνο.

Πέρασε κάποιες εκτεταμένες και μάλλον πληκτικές περιόδους στο Λονδίνο από το 1876, όταν το Σοσιαλιστικό κίνημα ήταν αρκετά ολιγάριθμο ή βρισκόταν στις αρχές του, όπως το 1881. Τα χρόνια 1884 και 1885 το αντικοινοβουλευτικό τμήμα της Σοσιαλιστικής Δημοκρατικής Ομοσπονδίας (στην οποία συνυπήρχαν ονομαστοί Αναρχικοί, όπως ο Joseph Lane και ο Sam Mainwaring, εξουσιαστές επαναστάτες, όπως οι Andreas Shue, William Morris και οι φίλοι του και, περιέργως αρκετοί, μάλλον από προσωπικούς λόγους, συγκεκριμένοι Μαρξιστές, όπως οι Avelings, Bax και άλλοι), αποσχίστηκε και ίδρυσε τη Socialist League (Σοσιαλιστική Λίγκα) το 1884. Δυστυχώς, τα γεγονότα αυτά ήσαν τότε άγνωστα στον Κροπότκιν και όταν πήγε στο Λονδίνο το 1886 πρέπει να τα έμαθε όλα αυτά από τον πρώτο του φίλο εκεί, τον H.M.Hyndman και από μερικούς Άγγλους Αναρχικούς που δεν ήσαν μέλη της Σοσιαλιστικής Λίγκας και οι οποίοι, επίσης, προέρχονταν από τους Σοσιαλδημοκράτες. Το γεγονός αυτό μαζί με τη «φαινομενική» επιρροή των Μαρξιστών, της κόρης του Μαρξ, στη Σοσιαλιστική Λίγκα – και ως ένας αυτόπτης μάρτυρας αυτών των γεγονότων από το τέλος του 1885, νομίζω ότι μπορώ να τονίσω με σιγουριά αυτό το «φαινομενική» – ίσως εμπόδισαν την ανάπτυξη των Αναρχικών του Ιούρα στην Αγγλία, αλλά και γιατί σοβούσε η διαμάχη του Μαρξ με τον Μπακούνιν.

Είναι θλιβερό το ότι ο Κροπότκιν φαίνεται να μην έχει άμεση άποψη της πραγματικής κατάστασης και αποφάσισε, από το να μην έχει τίποτα να κάνει με τη Σοσιαλιστική Λίγκα, να σχηματίσει μια ανεξάρτητη ομάδα, η οποία άρχισε τη δράση της μέσω της χρησιμοποίησης της εφημερίδας «Αναρχικός» του σημαντικού αναρχοατομικιστή, H. Seymour, ως οργάνου της, ένα σχήμα συνεργασίας που κατέρρευσε μέσα σε λίγους μήνες. Μετά από αυτό δεν υπήρχε καμία εφημερίδα μέχρι τον Οκτώβρη του 1886, που άρχισε να εκδίδεται η «Freedom» («Ελευθερία»). Η Σοσιαλιστική Λίγκα εκείνη την εποχή συγκέντρωνε τον ανθό του Αγγλικού Επαναστατικού Σοσιαλισμού, κυρίως τους λαϊκούς επαναστάτες που είχαν αρκετά Αναρχικές τάσεις, οι οποίοι αναζωογόνησαν το Αγγλικό κίνημα γύρω στο 1880 – ένας από αυτούς, μάλιστα, ο Joseph Lane, έγραψε το πρώτο Αγγλικό Αναρχικό φυλλάδιο, με τον τίτλο «An Anti-state Communist Manifesto» («Ένα Αντι-κρατικό Κομμουνιστικό Μανιφέστο»), που δημοσιεύτηκε το 1887 – και μερικούς πολύ καλούς ανθρώπους που φαίνονταν ότι ελκύονταν από το Σοσιαλισμό του William Morris, αυτής της περιόδου.

Εάν ο Κροπότκιν ενωνόταν με αυτούς αυτή την περίοδο θα τύχαινε μιας πολύ φιλικής υποδοχής και θα είχε πολύ μεγάλες ευκαιρίες για Αναρχική προπαγάνδα. Αρκετοί σύντροφοι που τότε ήσαν στις καλύτερες στιγμές τους, θα μπορούσαν να είχαν έρθει με το μέρος του. Αντίθετα, απέκτησαν την εντύπωση ότι ο Κροπότκιν και, ακόμα, περισσότερο, οι νέοι προσηλυτιστές του Αναρχισμού, οι προερχόμενοι από την SDF, λίγο ενδιαφέρονταν γι’ αυτούς και έτσι ακολούθησαν το δικό τους δρόμο. Μερικοί βρήκαν μόνοι τους το δρόμο προς τον Αναρχισμό, μερικοί, πάντως, χάθηκαν στην αμφιβολία και την αβεβαιότητα. Πάντα αισθανόμουν ότι μια θαυμάσια ευκαιρία χάθηκε εκεί. Πάντως, πρέπει να είμαστε ικανοποιημένοι με αυτό που ο Κροπότκιν διάλεξε να κάνει και ποτέ του δεν τσιγκουνεύτηκε τη βοήθειά του στη μικρή ομάδα – την οποία ονόμαζε Freedom Group – και την εφημερίδα της.

Τα άρθρα του για αρκετά χρόνια δεν υπογράφονταν και κανείς, παρά μόνο εκείνοι οι οποίοι έκαναν την άμεση επεξεργασία τους, όπως η C.M. Wilson και ο αργότερα σύντροφός μας A. Marsh ή οι στοιχειοθέτες της εφημερίδας, γνώριζαν την τεράστια φροντίδα που ο Κροπότκιν έδωσε σ’ αυτήν. Έχοντας δει μερικές από τις επιστολές του μόνο μιας μικρής περιόδου, προς τον A. Marsh, μπορώ να το βεβαιώσω. Μια παρόμοια βοήθεια έδωσε για χρόνια στη «Revolte» του Παρισιού – η οποία διαδέχτηκε την ομώνυμη εφημερίδα της Γενεύης – και ο Jean Grave είναι ακόμα στη ζωή και μπορεί να το βεβαιώσει. Οι πρώτες εκδόσεις της «Freedom» περιέχουν, όπως πολύ καλά θυμάται ο Jean Grave, ένα ολόκληρο βιβλίο από αυτόν, ολοκληρωμένο ή σχεδόν ολοκληρωμένο, μια σειρά άρθρων (ανυπόγραφων), τα οποία ακολουθούν ένα ήδη δοσμένο σχέδιο, όπως εκείνα που προηγούνται και αποτέλεσαν το «The Words of a Rebel» («Λόγια ενός Επαναστάτη») και αυτά που ακολουθούν, το «The Conquest of Bread» «(Η Κατάκτηση του Ψωμιού»). Η εργασία αυτή συντελέστηκε ανάμεσα στα δύο προαναφερόμενα βιβλία και είναι προσαρμοσμένη στις ανάγκες των Αγγλικών κοινωνικών και πολιτικών θεσμών.

Έτσι ακόμα δεν έχει ανακαλυφτεί ίσως ένας αρκετά δημοφιλής πρόλογος στον Αναρχισμό από τον παλιό φάκελο της εφημερίδας αυτής.

Ευτυχώς, ο κατοπινός εκδότης του «Nineteenth Century», Knowles, του έδωσε την ευκαιρία να γράψει άρθρα για τη Ρωσία, για τον Αναρχισμό («The Scientific Basis of Anarchy» («Η Επιστημονική Βάση της Αναρχίας»), Φλεβάρης 1887, «The Coming Anarchy» («Η Επερχόμενη Αναρχία»), Αύγουστος 1887 και περισσότερο χώρο για να εργαστεί λεπτομερέστερα πάνω στην οικονομική βάση των ιδεών του, από όπου και τα «The Breakdown of our Industrial Village» («Η Κατάρρευση του Βιομηχανικού μας Χωριού») Απρίλης 1988, «The Coming Reign of Plenty» («Το Επερχόμενο Βασίλειο της Αφθονίας»), «The Industrial Village of the Future» («Το Βιομηχανικό Χωριό και το Μέλλον»), «Brain and Manual Work» («Διανοητική και Χειρωνακτική Εργασία») και «The Small Industries of Britain» («Οι Μικρές Βιομηχανίες της Βρετανίας») Αύγουστος 1900, άρθρα που συμπεριελήφθησαν στο βιβλίο «Fields, Factories and Workshops» («Αγροί, Εργοστάσια και Εργαστήρια»), που κυκλοφόρησε το 1901. Ακόμα δημοσίευσε τη σειρά «Mutual Aid» («Αλληλοβοήθεια»), από το Σεπτέμβρη του 1890 ως τον Ιούλη του 1896, που ακολουθήθηκε από τα άρθρα όπως «The Theory of Evolution and Mutual Aid» («Η Θεωρία της Εξέλιξης και η Αλληλοβοήθεια») Γενάρης 1910, «The Direct Action of Environment on Plants» («Η Άμεση Δράση του Περιβάλλοντος στα Φυτά») Ιούλης 1910, «The Response of Animals to their Environment» («Η Ανταπόκριση των Ζώων στο Περιβάλλον τους») και «Inheritance of Acquired Characters» («Κληρονομιά των Επίκτητων Χαρακτήρων») Μάρτης 1912. Στο μεταξύ, είχε αρχίσει τη συγγραφή μιας ηθικής σειράς, το «The Ethical Needs of the Present Day» («Οι Ηθικές Ανάγκες του Παρόντος») Αύγουστος 1904, το «Morality of Nature» («Ηθική της Φύσης») Μάρτης 1905, το οποίο, νομίζω, δεν συνεχίστηκε εξαιτίας της Ρώσικης επαναστατικής αλλαγής του 1905, που απορρόφησε τον καιρό και τις προσπάθειές του.

Οι μελέτες του πάνω στη Ηθική συνεχίστηκαν, αλλά η αυξανόμενη πίεση όσον αφορά το χρόνο του και η προβληματική του υγεία διέκοψαν τις συνεχείς τους εκδόσεις και τελευταία του ανατέθηκε να εργαστεί πάνω στην Ηθική του Ντμιτρίεβο. Τα άρθρα που γράφτηκαν για το «Nineteenth Century» – παραλείπω διάφορα άλλα για τη Φιλανδία, τις Γαλλικές φυλακές ή τη Γαλλική Επανάσταση κλπ. – αποτέλεσαν τότε τη σπουδαιότερη εργασία από οτιδήποτε κι αν έγραψε, ειδικά τη σειρά άρθρων με τον τίτλο «Recent Science» («Πρόσφατη Επιστήμη»), περίπου 17 μεγάλα άρθρα στο διάστημα 1892-1901, όπου ασχολείται με την επιστημονική πρόοδο σε όλα τα επίπεδα, κάτι που απαίτησε την επιμελέστερη προετοιμασία. Εκτός από αυτά έκανε και διαλέξεις σε ταξίδια στην επαρχία και στη Σκωτία, κυρίως έχοντας να κάνει με ζητήματα που αφορούσαν τη Ρωσία και, για πάνω από είκοσι χρόνια, μιλούσε για την Παρισινή Κομμούνα και τους Μάρτυρες του Σικάγου, ενώ τα ύστερα χρόνια του πάντα έγραφε και έστελνε γράμματα.

Η Ομάδα της «Freedom» κατάλαβε την ενδεχόμενη απομόνωσή της και το 1881 άρχισαν να οργανώνονται διαλέξεις, από τις οποίες θυμάμαι μερικές στις οποίες μίλησε ο Κροπότκιν, στα γραφεία της Σοσιαλιστικής Λίγκας, στην οδό Farringdon του Λονδίνου. Αλλά ακόμα και τότε δεν έγινε καμιά περαιτέρω συνεργασία και αυτό δεν συνέβη μέχρι που το Commonweal Group (Ομάδα «Κοινή Ευημερία») διαλύθηκε εξαιτίας διωγμών το 1894 και η «Freedom», επίσης, θεληματικά διέκοψε την κυκλοφορία της για μερικούς μήνες το 1894-95, μέχρι που οι εναπομείναντες της Commonweal και η «Freedom» συγχωνεύτηκαν και ξανάρχισε η κυκλοφορία της δεύτερης το Μάη του 1895 και από τότε κυκλοφορεί χωρίς διακοπή μέχρι σήμερα. Κατά κάποιο τρόπο, κανένα από τα γεγονότα αυτά, τη συνταρακτική αυτή περίοδο των αρχών της δεκαετίας του 1890, δεν έφερε τον Κροπότκιν σε στενή επαφή με το Αγγλικό κίνημα όπως συνέβη πριν – όπως άκουσα από περιγραφές – ανάμεσα σε αυτόν και στο κίνημα στις πολίχνες του Ιούρα και στη Γενεύη.

Η φιλολογική εργασία για τα προς το ζειν (βοηθητική γεωγραφική εργασία κλπ) και η υγεία του, που επιδεινώθηκε από τη ζωή στη φυλακή, επίσης τα πολλά καλέσματα από διάφορους για τη φιλολογική του βοήθεια, η αλληλογραφία κλπ., απαιτούσαν τη συνταξιοδότησή του, αλλά αυτός περνούσε περιόδους εντατικής εργασίας σε βιβλιοθήκες και το πρόβλημα ήταν ότι πάντα κατοικούσε σε μια αξιοσημείωτη απόσταση από το κέντρο, στο Harrow, στο Acton, στο Bromley (Kent), στο Muswell Hill και, τελικά, όταν το απαίτησε η υγεία του, στο Brighton και μόνο πέρασε μια παράξενη βδομάδα ή λίγο περισσότερο στο Λονδίνο, κάνοντας πάντα έρευνα στις βιβλιοθήκες. Καθώς διέθεσε όλο του το χρόνο στη μελέτη, στην αλληλογραφία και στους επισκέπτες, δεν μπορούσε πιθανώς να κάνει τίποτα περισσότερο και εάν η επαφή του με το κίνημα του Λονδίνου ήταν συχνότερη, άλλα μέρη της εργασίας του, η οποία απευθύνθηκε σε ένα μεγάλο κοινό, θα πρέπει να είχε περικοπεί. Είχε τόσα πολλά πράγματα στο κεφάλι του, τα οποία οδηγούσαν σε μελέτη, η οποία, όπως όλες οι σοβαρές μελέτες, ποτέ δεν είχαν ένα τέλος. Έτσι ξοδεύτηκε όλη του η ζωή, σαν να ήταν ο ίδιος ενάντια στον αγώνα για ζωή, που σπάνια ήταν τόσο χαρούμενος, όταν, επιτέλους, ανακάλυψε μια ευκαιρία να το κάνει για λίγο. Σε όλα αυτά προστέθηκε και η ευθύνη για μια έρευνας περί Ηθικής, για την οποία υπήρξε αρκετή βιβλιογραφία – ανταγωνιστική στις ιδέες του – που έπρεπε να εξεταστεί προκαταρκτικά. Τότε το αμερικάνικο ταξίδι του, που έγινε κατόπιν μιας πρόσκλησης από το «Atlantic Monthly» για να γράψει τις «Αναμνήσεις» του, μια στροφή πίσω στο πρώτο μέρος της ζωής του απ΄ όπου αναβίωσε όλες τις πρώτες αναμνήσεις του στη Ρωσία και, δια μέσου του οποίου οδηγήθηκε σε αρκετές άλλες αναμνήσεις, για τις οποίες δεν μίλησε στο βιβλίο του «Memoirs».

Γνωρίζοντας το ιστορικό και βιβλιογραφικό μου ενδιαφέρον – το οποίο πάντα υποστήριξε αρκετά φιλικά – μου έδωσε εκείνα τα χρόνια αρκετές προσθήκες στις «Memoirs» του, τις οποίες και φρόντισα να καταγράψω. Αυτή η ανάμνηση της νεότητάς του οδήγησε, επίσης, σε εκείνες τις αμερικάνικες διαλέξεις πάνω στη Ρώσικη λογοτεχνία, το αντικείμενο ενός άλλου βιβλίου του, που εκδόθηκε το 1905. Στο μεταξύ, η Ρωσική Επανάσταση του 1905 προετοιμαζόταν και αυτό τον οδήγησε σε μια ανασκόπηση των μελετών του πάνω στη Γαλλική Επανάσταση του 1789-1794, ένα αντικείμενο το οποίο είχε στο μυαλό του όταν πρωτοπήγε στο Παρίσι, το 1877, αφιερώνοντας τότε κάθε ώρα που μπορούσε στην ιστορική έρευνα. Η μελέτη ενός Ρώσου ιστορικού καθώς και του βιβλίου του F. Rocquans, για τους προδρόμους της Γαλλικής Επανάστασης, τον οδήγησαν σε διάφορα συμπεράσματα των οποίων το «Spirit of Revolt» («Το Πνεύμα της Εξέγερσης»), το 1882, (στο «Revoke») αποτελεί το πρώτο αποτέλεσμα.

Το σχετικό άρθρο του 1889 στο «Nineteenth Century», ένα άλλο άρθρο καθώς και μερικά άλλα άρθρα στο περιοδικό «Temps Nouveaux» («Νέοι Καιροί») αποτελούν μια μεταγενέστερη επαύξηση, μέχρι την κατάπτωση των εκδοτών εξαιτίας των συνεχών προσθέσεων και διορθώσεων, που οδήγησαν στην έκδοση του μεγάλου Γαλλικού βιβλίου του των 749 σελίδων (το 1909). Αυτή η τόσο λεπτομερειακή επανεξέταση της Γαλλικής Επανάστασης, η σύγχρονη Ρώσικη Επανάσταση του 1905 και τα επακόλουθά της στα χρόνια που ακολούθησαν – τα περισσότερο σκληρότερα χαρακτηριστικά του Κροπότκιν αυτών των χρόνων που αποκαλύπτονται στο «The Terror in Russia» («Ο Τρόμος στη Ρωσία») Ιούλης 1909 – οι ανανεωμένες επαφές με τη Ρωσία από τις πρώτες του αναμνήσεις που ήδη εξιστορήθηκαν, οι επαφές με ένα μεγάλο αριθμό Ρώσων επισκεπτών από το 1905 και μετά, η συνεργασία του με μια ρώσικη αναρχική ομάδα (που κυκλοφορούσε ένα μικρό έντυπο στο Λονδίνο, στη Ρώσικη γλώσσα, το 1906-1907), οι συναντήσεις του με διάφορους Ρώσους πολιτικούς, δημοσιογράφους, καλλιτέχνες διαφόρων και ποικίλων απόψεων, μορφοποίησαν αρκετά την άποψη του Κροπότκιν για τη Ρωσία στα χρόνια πριν από τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Ο Ιαπωνικός Πόλεμος αναζωπύρωσε τα πολιτικά του αισθήματα, τα ταξίδια του στη Γαλλία (Βρετάνη και Παρίσι), στη νότια Ελβετία (Λοκάρνο) και στην Ιταλική Ριβιέρα (Ραπάλλο) – παρά την άσχημη κατάσταση της υγείας του – τον έφεραν σε επαφή με διάφορες ομάδες και άτομα και αναζωογόνησε το ενδιαφέρον του για το πολιτικό κουτσομπολιό που του άρεσε, το οποίο όλοι οι προσωπικοί φίλοι όπως ο H.M. Hyndman, ασφαλώς γνώριζαν και το οποίο κατέπληξε όλους εκείνους που πίστευαν, όταν τον πρωτοσυνάντησαν, ότι θα έρχονταν πρόσωπο με πρόσωπο με έναν αντιμιλιταριστή, αντιπατριώτη διεθνιστή κ.λπ.

Το αντίθετο, όμως, σχεδόν συνέβη. Η υπεράσπιση της Γαλλίας και της Ρωσίας ήταν όλο και περισσότερο θέματα υψίστης σπουδαιότητας για εκείνον και όταν ο Ελυζέ Ρεκλύ και ο Τολστόι πέθαναν και απέμεινε ο μόνος από τους παγκόσμια γνωστούς ελευθεριακούς ανθρωπιστές, δεν ύψωσε τη φωνή του στα χρόνια των γενικών πολεμικών προετοιμασιών και των πολέμων, από το 1911 ακόμα, στην Τρίπολη και στα Βαλκάνια. Ο Μαλατέστα μίλησε για τη «ληστεία της Τρίπολης» του 1911, αλλά ο Κροπόκιν έμεινε σιωπηλός όταν ξέσπασε ο Βαλκανικός Πόλεμος του 1912 και με έκανε να πάω από τη μια άκρη του δωματίου μου στην άλλη σαν να δέχτηκα ένα χτύπημα της ρητορικής του δυναμικής, όταν είδε ότι δεν πανηγύριζα για τις νίκες των Βαλκάνιων συμμάχων. Αλλά αρκετά γι’ αυτό το ζήτημα, το οποίο, από το 1914, είναι ένα στοιχείο γενικής παραδοχής. Για μένα είναι απλώς και μόνο η εκδήλωση μιας αίσθησης, η οποία δεν τον είχε αφήσει ούτε για μια στιγμή από τη νεότητά του, τα παιδικά του χρόνια ή όταν ήταν νήπιο και η οποία ποτέ δεν αποκρύφτηκε όταν παρουσιάστηκαν οι ευκαιρίες, όπως το 1876, το 1904, το 1912 και από το 1914 και μετά. Για να συμπληρώσουμε τον ατελείωτο κατάλογο των πρωταρχικών του αντικειμένων μελέτης, ο Κροπότκιν ασχολήθηκε ακόμα και με την εντατική γεωργία, την αποκέντρωση και την τοπική αυτό-ανεξαρτησία, όπως την έλεγε. Από τα πειράματα στο Jersey και τις προσπάθειες του κ. Rowntree για εσωτερικό αποικισμό τα ενδιαφέροντά του επεκτάθηκαν στον Καναδά, όπου ταξίδεψε με το British Association, στη Γαλλική κηπουρική και πάει λέγοντας.

Όταν έγραψε μια αναθεωρημένη Γαλλική έκδοση (το 1913) του «Modern Science and Anarchism» («Σύγχρονη Επιστήμη και Αναρχισμός») και επίσης το άρθρο πάνω στον Αναρχισμό στην Εγκυκλοπαίδεια Μπριτάννικα (σε ένθετο), οδηγήθηκε να εξετάσει τους πρώιμους Αναρχικούς συγγραφείς και επηρεάστηκε πολύ από αρκετές προχωρημένες ιδέες που βρήκε εκεί σε ανύποπτο χρόνο. Ακόμα και ο Φουριέ τον ενδιέφερε αρκετά. Λυπήθηκε μόνο που, σε όλες αυτές τις περιπτώσεις, ο χρόνος του ήταν τόσο περιορισμένος, με τη βελτίωση μεταφράσεων, την αλληλογραφία και τους επισκέπτες. Η ικανότητά του για εργασία ήταν σοβαρά κλονισμένη και όταν υπερέβη τους ιατρικούς περιορισμούς παροπλίστηκε για βδομάδες και του απαγορεύτηκε κάθε εργασία. Κατά τη διάρκεια των δύο τελευταίων χρόνων πριν το 1914 αισθανόταν πάρα πολύ την ανάγκη να εργάζεται πάντα για βιοποριστικούς λόγους, αν και θα μπορούσε να απολαύσει κάποια πραγματική ξεκούραση, που γι’ αυτόν σήμαινε διάβασμα και συλλογή βιβλίων (επειδή ήταν επίσης και λάτρης του βιβλίου και απολάμβανε το να συλλέγει σπάνιες επαναστατικές εκδόσεις), κάποιες καλλιτεχνικές απολαύσεις, καθώς και ακρόαση των ενδιαφερόντων νέων, με μερικές γρήγορες κρυφές ματιές πίσω από τις κουρτίνες της πολιτικής, ανάμεσα στα άλλα. Αλλά μια τέτοια διασκέδαση δεν μπορούσε ποτέ να την απολαύσει, με καταστρεμμένη την ικανότητά του για εργασία και πολύ επισφαλή υγεία που ποτέ δεν του έδωσαν μια πραγματική ανάπαυλα. Επίσης, κάποια στιγμή ήταν κεφάτος και εύθυμος και αγαπούσε τα αστεία και τα γέλια, αλλά την επόμενη στιγμή ήταν τρομερά σκληρός και σοβαρός και, πάνω απ’ όλα, αμετακίνητος στην εμμονή του στα διαφορετικά νήματα των ιδεών τις οποίες είχε διατυπώσει.

Αλλά γιατί επιμένουμε στις αδυναμίες αυτές, οι οποίες, στο κάτω-κάτω, χωρίς αμφιβολία, είχαν τα πλεονεκτήματά τους επίσης και συνεισέφεραν στη σύνθεση μιας μοναδικής προσωπικότητας που ήταν ο ίδιος. Η στάση του το 1914 δεν με εξέπληξε, δεν θα «μπορούσε» να έχει φερθεί διαφορετικά και αυτοί οι οποίοι τον γνωρίζουν πολύ καλά, μπορούσαν να μαντέψουν τη στάση του. Χωρίς να επιθυμούμε να εισάγουμε κάθε αμφισβητήσιμο αντικείμενο, ας μου επιτραπεί να πω ότι, κατά τη γνώμη μου, αλλά και κατά τη γνώμη των καλά πληροφορημένων Γερμανών συντρόφων (του Γκ. Λαντάουερ, του θύματος του Μονάχου το 1919), ήταν αρκετά απληροφόρητος για τη Γερμανία, για το Σοσιαλισμό των πολιτικών και τον εθνικό χαρακτήρα γενικά. Οι πηγές του προέρχονταν μάλλον από δεύτερο χέρι ή ήταν παραποιημένες και δεν θα μπορούσε να βασίσει κάθε επιστημονική άποψη πάνω σε αυτές, αν και όταν έγραψε για την επιστήμη συμβουλευόταν και αναγνώριζε τις Γερμανικές πηγές με ενδιαφέρον και ακρίβεια. Μπορώ έτσι να αισθανθώ και να καταλάβω τη ζωή του από το 1914 ώς το 1917, καθώς επίσης την τεράστια ικανοποίησή του για τη Ρώσικη Επανάσταση του 1917 και την ελπίδα με την οποία επέστρεψε στη Ρωσία τον καιρό του Κερένσκι. Μερικούς μήνες αργότερα, πάντως, η ζωή του πρέπει να μεταβλήθηκε σε τραγωδία και πρέπει να είχε αυτό το τέλος. Ο Τολστόι είπε στον τσάρο το 1908: «Δεν μπορώ πλέον να παραμένω σιωπηλός. Πρέπει να μιλήσω», αλλά η φωνή του Κροπότκιν προς το Λένιν δεν ακούστηκε, παρά μόνο σε ελάχιστα γράμματά του προς αυτόν, που κυκλοφόρησαν στο εξωτερικό, αλλά ίσως νόμισε ότι όλοι του οι φίλοι θα μπορούσαν να εκλάβουν τη σιωπή του όπως αυτή του Σπάϊς την ώρα της εκτέλεσής του στο Σικάγο το 1887: «Θα έρθει μια στιγμή που η σιωπή μας θα είναι δυνατότερη από τις πνιγμένες φωνές μας σήμερα».

Έτσι η σιωπή του Κροπότκιν καλύπτει μια τραγωδία πριν αυτός εξαφανιστεί, αλλά παραμένει σε μας η χαρούμενη, ακούραστη εργασία του για την ελευθερία, την επιστήμη και την ανθρωπότητα.

http://anarchyarchives.blogspot.com/2009/06/blog-post_06.html


 

Πρίγκηψ Κροπότκιν: Ο ΄Αγιος Πέτρος της Επανάστασης

 

Γράφει η Λαμπρινή Χ. Θωμά

Στις 8 Φεβρουαρίου του 1921, στο Ντιτρόβ της Ρωσίας, άφησε την τελευταία του πνοή ο πρίγκιπας Πιοτρ Αλεξέγιεβιτς Κροπότκιν. Με προσωπική εντολή του Λένιν, δόθηκε άδεια να οργανωθεί από τους συντρόφους του μία μεγαλοπρεπής –κυρίως λόγω του αριθμού των συγκεντρωθέντων– κηδεία.

Στη μονή Νοβεντέβιτσι, όπου ενταφιάστηκε, πραγματοποιήθηκε η τελευταία, ως σήμερα, μαζική σύναξη αναρχικών στη Ρωσία. Αποχαιρετούσαν την πέτρα πάνω στην οποία στηρίχθηκε η αναρχική σκέψη. Αποχαιρετούσαν έναν φιλόσοφο και επαναστάτη που επέδειξε μοναδική συνέπεια έργων και λόγων σε όλη τη διάρκεια της ζωής του.

Ο πρίγκιπας Πιοτρ Αλεξέγιεβιτς Κροπότκιν γεννήθηκε στις 9 Δεκεμβρίου του 1842 στη Μόσχα. Κι έμελλε να ζήσει μια ευτυχισμένη ζωή, με τον τρόπο που ο ίδιος όριζε την ευτυχία. ΄Ηταν απλός ο ορισμός: να κατορθώσεις, σε όλη σου τη ζωή, να μην κουνήσεις ρούπι από τις αρχές σου, όποιο κι αν είναι το κόστος. Οι φιλοσοφικές απόψεις που κατέθεσε, στηρίζοντάς τες με τη ζωή του, «ξεχάστηκαν» υποχρεωτικά στην πατρίδα του και πολεμήθηκαν σε όλες τις χώρες της Δύσης. ΄Εζησαν για λίγο στην Καταλονία της δεκαετίας του 1930 για να «δολοφονηθούν» με την αγαστή βοήθεια των «συντρόφων μαρξιστών».

Η αναγέννηση του αναρχικού κινήματος μετά τη δεκαετία του 1960, έφερε και πάλι στο προσκήνιο το φιλοσοφικό του έργο, μαζί με το έργο του «αδελφού πνεύματός» του, του άλλου Πέτρου, του Πιερ-Ζοζέφ Προυντόν. Η αρχή της αλληλοβοήθειας, πάνω στην οποία είχε στηρίξει το όραμά του για έναν κόσμο αντεξουσίας, ισότητας, δημιουργίας, ερχόταν σε αντίθεση με τις δαρβινικές θεωρίες, που είχαν αιματοκυλίσει τον κόσμο, και οι νέοι τις έβλεπαν με έντονο ενδιαφέρον.* Ο Πιοτρ Αλεξέγιεβιτς αγάπησε τους νέους και απευθύνθηκε με πάθος ειδικά σε αυτούς. Μπορεί να ακολούθησε, μετά την άνθηση των δεκαετιών 1960-1980, και πάλι η ύφεση, και το όνομά του προσωρινά να πέρασε στα αζήτητα, αλλά είναι βέβαιο ότι η ιστορία δεν έχει τελειώσει μαζί του. Η ιστορία ποτέ δεν ξεχνά όσους πίστεψαν στον άνθρωπο, και ο Πιοτρ Αλεξέγιεβιτς πίστεψε στον άνθρωπο, όπως λίγοι μέχρι σήμερα.

Γεννήθηκε πρίγκιπας, τίποτε δεν έλειψε στον μικρό Πιοτρ. Ο πατέρας του, πρίγκιπας Αλεξέι Πέτροβιτς, ήταν υψηλόβαθμος στρατιωτικός από μία από τις ευγενέστερες οικογένειες της Ρωσίας, απευθείας απόγονος των Ρούκιν, των προκατόχων των Ρομανόφ στον ρωσικό θρόνο. Η μητέρα του, Αικατερίνα Νικολάεβνα Σουλίμα, ήταν κόρη κοζάκου υψηλόβαθμου στρατιωτικού, με ιδιαίτερη κλίση στα γράμματα και τις τέχνες. Ο Πιοτρ, 27ος στη διαδοχή του τσαρικού θρόνου, ήταν το στερνοπούλι τους, το τέταρτο από τα παιδιά τους, και του πρόσφεραν ιδιαίτερη αγάπη και ενδιαφέρον, παρά την επιμονή του πατέρα του στην πειθαρχία εντός και εκτός οικίας. Το 1846 έχασε τη μητέρα του από φθίση. Ο Αλεξέι νυμφεύθηκε, σε δεύτερο γάμο, την Ελιζέτα Μάρκοβνα Κοραντίνο, μια σκληρή, αναίσθητη γυναίκα, το 1848. Η διαφυγή του μικρού Πιοτρ ήταν το διάβασμα και τα βιβλία. Η σχέση του με τον ρώσο δάσκαλό του –τα παιδιά των Κροπότκιν είχαν, κατά τα πρώτα τους χρόνια, δασκάλους στο σπίτι– Νικολάι Πέτροβιτς Σμιρνόφ, ξέφευγε από την απλή σχέση δασκάλου-μαθητή και μετατράπηκε σε μια θερμή φιλία. Ο Σμιρνόφ συζητούσε τις ριζοσπαστικές πολιτικές του πεποιθήσεις με τον Πιοτρ, ο οποίος αργότερα είπε ότι ουσιαστικά αρνήθηκε τον τίτλο ευγενείας του στα 12 του χρόνια. Οι δυο φίλοι μοιράζονταν το πάθος για τη γνώση και δεν σταμάτησαν να βλέπονται και να έχουν γεμάτες πάθος συζητήσεις και μετά το 1856, έτος κατά το οποίο ο Πιοτρ μπήκε στο Πρώτο Γυμνάσιο Μόσχας. Τα σχολείο δεν του άρεσε. «Διδάσκουν τα ωραιότερα πράγματα με τον πιο αδιάφορο τρόπο» είπε, αλλά παρ΄ όλα αυτά αποφοίτησε μεταξύ των πρώτων, με μεγαλύτερους βαθμούς στη γεωμετρία, στην ιστορία και τη γεωγραφία.

Τον Αύγουστο του 1857, ο Πιοτρ πήγε σε στρατιωτική σχολή. Το περιβάλλον δεν του ταίριαζε. Δεν κατόρθωσε να κάνει ούτε μια φιλία –οι συμμαθητές του ήταν διαφορετικοί από αυτόν, ήλπιζαν σε στρατιωτική καριέρα, η γνώση ήταν δευτερεύων παράγοντας στη ζωή τους. Ο Πιοτρ άρχισε να ανακαλύπτει νέα ενδιαφέροντα. ΄Εγραφε στον αδελφό του Αλέξανδρο ότι του τραβούσαν ιδιαίτερα το ενδιαφέρον η Πολιτική Οικονομία και η Στατιστική. Για να εξοικειωθεί καλύτερα με τη στατιστική, πραγματοποίησε μία στατιστική ανάλυση των προϊόντων που πωλούνται και αγοράζονται, και της διαμόρφωσης των τιμών τους στην αγορά του Νικόλσκοε, κοντά στη σχολή του. ΄Ηταν η πρώτη φορά που ήρθε σε επαφή με χωρικούς, αγρότες, τον απλό λαό της Ρωσίας, και η εμπειρία αυτή τον συγκλόνισε. Το 1861, οι αγρότες της Ρωσίας παύουν να είναι κολίγοι, απελευθερώνονται. Ο Πιοτρ θεώρησε ότι ο τσάρος Αλέξανδρος Β΄, που προχώρησε στην ενέργεια αυτή, ήταν μέγας μεταρρυθμιστής.

Παρά την απέχθειά του για τη στρατιωτική σχολή, η αγάπη του για τη γνώση τον οδήγησε να ολοκληρώσει πρώτος μεταξύ όλων τις σπουδές του εκεί — αν και την τελευταία χρονιά είχε περάσει αρκετό καιρό στη φυλακή λόγω απείθαρχης συμπεριφοράς. Η θέση του μεταξύ των αποφοίτων, η αριστοκρατική του καταγωγή και ο θαυμασμός του για τον Τσάρο τον οδήγησαν στην αυλή, ως ακόλουθο του ίδιου του Αυτοκράτορα της Ρωσίας. Η εξέλιξη και η καριέρα του Πιοτρ προμηνυόταν λαμπρή. Ωστόσο, η επαφή του με την αυλή ήταν μοιραία για τη σχέση του με τον Τσάρο και την εξουσία. Η ακραία πολυτέλεια του παλατιού, η κραυγαλέα σπατάλη και η αδιαφορία του αυτοκρατορικού κύκλου για την κατάσταση στην οποία ζούσε ο λαός, του προκαλούσαν αηδία. Σκεφτόταν συνεχώς τους αγρότες του Νικόλσκοε και έχασε το σεβασμό του προς τον Νικόλαο. ΄Ηταν η εποχή που ο ίδιος άλλαξε το δρόμο της ζωής του. ΄Επαψε να τον ενδιαφέρει η καριέρα του υψηλόβαθμου αυλικού ευγενούς στρατιωτικού, και αποφάσισε να φύγει στη Σιβηρία, να ζήσει με τους απλούς ανθρώπους και να βοηθήσει στη βελτίωση των συνθηκών ζωής των αγροτών.

Η γέννηση του Επαναστάτη

΄Εφτασε στην απέραντη και κρύα ρωσική περιοχή, μήνα Οκτώβριο, και τέθηκε υπό τις εντολές του στρατηγού Κουκέλ, ενός φιλελεύθερου, δυναμικού ανθρώπου που ήλπιζε, όπως κι ο Πιοτρ, στην ευρεία μεταρρύθμιση της Ρωσίας. Ο πρίγκιπας Κροπότκιν έμεινε στη Σιβηρία δέκα χρόνια και άφησε το στίγμα του σε όλες τις περιοχές από τις οποίες πέρασε. Αναλαμβάνοντας τη γραμματεία της Επιτροπής Μεταρρύθμισης των Φυλακών είδε και κατέγραψε την απάνθρωπη, άθλια ζωή των κρατουμένων. Οι προτάσεις του για τη βελτίωση των συνθηκών κράτησης δεν έγιναν δεκτές, φυσικά. Εναντιώθηκε αυτόκλητα, το 1862, σε έναν βάναυσο αξιωματούχο, ο οποίος καταλήστευε και κακοποιούσε τους αγρότες της περιοχής του. Μετά τις καταγγελίες του Πιοτρ, ο αξιωματούχος απομακρύνθηκε από τη συγκεκριμένη περιοχή, και μετατέθηκε σε άλλη επαρχία, όπου του δόθηκε ανώτερη θέση. Το 1863 υποχρεώθηκε να αποχωριστεί τον Κουκέλ, ο οποίος καθαιρέθηκε διότι είχε βοηθήσει τον ιδεολογικό πατέρα του αναρχισμού, τον Μιχαήλ Μπακούνιν, να δραπετεύσει από τη Σιβηρία, και φερόταν με συμπάθεια και ανθρωπιά στους κρατουμένους. ΄Οταν του ανατέθηκε, το 1863, να συνοδεύσει 43 φορτηγίδες με αγαθά στον ποταμό Αμούρ, ήρθε σε άμεση επαφή με τους χωρικούς και τους εξόριστους στη Σιβηρία, συνειδητοποιώντας ότι άθελά του έπαιζε το ρόλο του φύλακα των σκλάβων: οι συνθήκες ήταν τραγικές, δεν υπήρχαν δικαιώματα, η κεντρική εξουσία αδιαφορούσε. Το 1864, ο Πιοτρ Αλεξέγιεβιτς Κροπότκιν άρχισε να αρθρογραφεί στον σιβηρικό Τύπο καταγράφοντας την τραγική κατάσταση στην οποία ζούσαν οι άνθρωποι της απέραντης παγωμένης χώρας και καταφερόταν έμμεσα κατά της τσαρικής εξουσίας. Σκεφτόταν σοβαρά να παραιτηθεί.

Είδε σαν ευκαιρία απόδρασης την πρόταση για τη συμμετοχή του σε μια στρατιωτική γεωγραφική αποστολή στη Μαντζουρία. Αγαπούσε τη γεωγραφία και τον συγκινούσε η αποστολή. Τους δύο μήνες που πέρασε εκεί εργαζόταν σκληρά και απολάμβανε τη δουλειά του — κάτι που είχε πολύ καιρό να του συμβεί. Συνέχιζε να ασχολείται με τη γεωγραφία και μετά την επιστροφή του, και η δουλειά του ήταν τόσο καλή ώστε έγινε αμέσως γνωστός στην επιστημονική κοινότητα των γεωγράφων. Η γεωγραφία ήταν η προσωρινή του διαφυγή από τη σκληρή πραγματικότητα της πατρίδας του, που τον πλήγωνε. Ωστόσο, η πραγματικότητα αυτή τον κυνηγούσε. Η επίσκεψή του, το 1866, κατά τη διάρκεια γεωγραφικής αποστολής, στα χρυσωρυχεία Λένα τον σοκάρισε. Δεν περίμενε ότι θα έβρισκε ανθρώπους –συγκεκριμένα πολωνούς κρατούμενους– να ζουν και να εργάζονται σε συνθήκες αθλιότερες από αυτές που είχε αντικρίσει μέχρι τότε. Συνειδητοποίησε ότι «ο μόνος τρόπος για να αλλάξει η κατάσταση είναι η αλλαγή του οικονομικού συστήματος της χώρας». ΄Οταν, έπειτα από μία καταδικασμένη εξαρχής εξέγερση στα ορυχεία, απεστάλη ο στρατός εναντίον των εξαθλιωμένων Πολωνών και πέντε εργάτες των ορυχείων Λένα εκτελέστηκαν, εξεγέρθηκε. Αναζητούσε τη λύση, το νέο οικονομικό σύστημα, στα βιβλία, ερχόμενος σε επαφή με το έργο του Μιλ, του Ρενάν, του Χάινε και, το σημαντικότερο, του Πιερ-Ζοζέφ Προυντόν.

Παραιτήθηκε από το στρατό και γύρισε, τον Απρίλιο του 1867, στην Πετρούπολη. Προσλήφθηκε στην Κεντρική Στατιστική Υπηρεσία, σε μια μάλλον διακοσμητική θέση για «πριγκιπόπουλα», και αφιέρωσε το χρόνο του στη γεωγραφική μελέτη, στο πλαίσιο της Γεωγραφικής Εταιρείας. ΄Ηταν ακόμη δέσμιος της καταγωγής του, αν και ήδη τα όνειρα και οι επιδιώξεις του άρχισαν να τον απομακρύνουν από αυτήν. «Απελευθερώθηκε» το 1871, με το θάνατο του πατέρα του, οπότε και παραιτήθηκε και από τη Στατιστική Υπηρεσία. Η Γεωγραφική Εταιρεία τού πρότεινε –προνόμιο σπάνιο για έναν τόσο νέο άνδρα– τη θέση του γραμματέα της, αλλά αρνήθηκε. Τον είχαν συγκλονίσει όσα είχε διαβάσει στις εφημερίδες για την Κομμούνα του Παρισιού. Αποφάσισε να ταξιδέψει στην Ευρώπη και να μάθει όσα περισσότερα μπορούσε για το Ευρωπαϊκό Εργατικό Κίνημα. Πρώτος σταθμός του ήταν η Ελβετία, όπου εντάχθηκε αυθόρμητα στην τοπική Διεθνή των Εργατών και άρχισε να μελετά τα απαγορευμένα στη Ρωσία βιβλία των σοσιαλιστών φιλοσόφων. Ταξίδεψε σε ολόκληρη την Ελβετία, αναζητώντας απαντήσεις στα φιλοσοφικά του ερωτήματα από τους σημαντικότερους σοσιαλιστές της χώρας. Μετείχε στις συναντήσεις των Εργατών της Διεθνούς και επισκέφθηκε την Ομοσπονδία της Γιούρα** στο Νουσατέλ (Neuchatel). Ταξίδεψε στο Σονβιλιέ (Sonvilier) για να δει τον τρόπο που, χωρίς οργάνωση, εργάζονταν οι εργάτες –κυρίως ωρολογοποιοί– της Γιούρα, και εντυπωσιάστηκε από την επάρκεια των αγαθών που είχαν επιτύχει μέσω της αυτοδιαχείρισης. Οι εργάτες της Γιούρα τα είχαν καταφέρει εργαζόμενοι όποτε ήθελαν, όπως ήθελαν και χωρίς αφεντικά στο κεφάλι τους. Ο πρίγκιπας Πιοτρ Αλεξέγιεβιτς Κροπότκιν είχε γίνει αναρχικός. Σκεφτόταν σοβαρά την ένταξή του στην κομμούνα της Γιούρα, αλλά τελικά κατάλαβε ότι τον παρέσυρε ο ενθουσιασμός του.

Στην παρανομία

Τον Μάιο επέστρεψε στη Ρωσία. Στις βαλίτσες του κουβαλούσε δεκάδες βιβλία, σοσιαλιστικού περιεχομένου, απαγορευμένα αυστηρότατα στην πατρίδα του. Εντάχθηκε, με την επιστροφή του, στον περίφημο Κύκλο Τσαϊκόφσκι.*** Ανέλαβε τη συγγραφή ορισμένων προκηρύξεων του Κύκλου, που είχαν ως σκοπό να φέρουν σε επαφή τις μεγάλες αγροτικές μάζες της Ρωσίας με τη σοσιαλιστική προοπτική. ΄Εγραφε απλά, κατανοητά για τον αγράμματο λαό, ώσπου η τσαρική εξουσία απαγόρευσε ως «ιδιαίτερα επιζήμιες» τις προκηρύξεις και ποινικοποίησε τη συγγραφή και διανομή τους. Ο Πιοτρ στράφηκε στην επιμόρφωση των αγροτών. Με το ψευδώνυμο «Μποροντίν» –πώς να πλησιάσει ένας πρίγκιπας τους χωριάτες;– και ντυμένος απλά, απολάμβανε τις συναντήσεις του με τον ρωσικό λαό, χαιρόταν τον αντίκτυπο των λόγων του στους εργάτες και τους αγρότες, και άρχισε να πιστεύει ότι ο καιρός της επανάστασης ήταν κοντά.

Το 1874, η αστυνομία βρήκε, υπογεγραμμένες από τον Π. Α. Κροπότκιν, προκηρύξεις στο δωμάτιο ενός φοιτητή, που ήταν μέλος του Κύκλου. Ο πρίγκιπας θεωρήθηκε εγκέφαλος του Κύκλου και συνελήφθη την ώρα που προσπαθούσε να εγκαταλείψει τη Ρωσία. Η αστυνομία ερεύνησε το σπίτι του, κατάσχοντας τα βιβλία και τα ημερολόγιά του ως ενοχοποιητικά στοιχεία. Φυλακίστηκε στο Φρούριο Πέτρου και Παύλου,**** την άθλια φυλακή την οποία, λίγα χρόνια πριν, είχε «τιμήσει» και ο Μπακούνιν με την παρουσία του. Στην υποχρεωτική απομόνωση, χωρίς άλλη επαφή πλην των δεσμοφυλάκων του, χωρίς το δικαίωμα να γράφει, μελετούσε αδιάκοπα: ιστορία, γεωγραφία, πολιτική οικονομία. Χάρη στη Γεωγραφική Εταιρεία είχε αποκτήσει και το δικαίωμα να γράφει, μετά τους πρώτους σκληρούς μήνες στη φυλακή. Το 1876 δημοσιεύτηκε η ολοκληρωθείσα στη φυλακή εξαίρετη εργασία του επί της εποχής των παγετώνων. Κατάφερε να έρθει σε επαφή με τους υπόλοιπους πολιτικούς κρατούμενους χρησιμοποιώντας μία πρωτόγονη μέθοδο χτυπημάτων-σημάτων τύπου Μορς.

Το 1876 μεταφέρθηκε στο Κρατητήριο της Πετρούπολης, καθώς πλησίαζε η δίκη του. ΄Επειτα από 21 μήνες στο κρύο υγρό κελί του Φρουρίου, η αλλαγή ήταν ευπρόσδεκτη. Ωστόσο, το νέο κελί του ήταν μόλις 1,5×1,5, και στους ρευματισμούς που τον «χτύπησαν» στο Φρούριο, προστέθηκαν οι ζαλάδες και η κλειστοφοβία. Είχε το δικαίωμα να δει τα αδέλφια και τους φίλους του. Η αδελφή του συνειδητοποίησε ότι ήταν αναγκαίο να βγει από τη φυλακή για λίγο και, χρησιμοποιώντας την επιρροή της οικογένειας, κατόρθωσε να μεταφερθεί σε στρατιωτικό νοσοκομείο. Η μεταφορά σήμαινε για τον Πιοτρ μια καλή ευκαιρία να δραπετεύσει. Και δεν άφησε την ευκαιρία να πάει χαμένη. Με τη βοήθεια των συντρόφων του κατάφερε να δραπετεύσει και εγκατέλειψε τη Ρωσία για τη Φινλανδία, όπου τον περίμενε πλοίο για να τον μεταφέρει στην Αγγλία. Στο Λονδίνο συνάντησε επαναστάτες που τον γνώριζαν από την επίσκεψή του στη Γιούρα. Απέκτησε γρήγορα επαφές και άρχισε να γράφει για το περιοδικό της Ομοσπονδίας της Γιούρα, αλλά και για τις εφημερίδες Arbeiter Zeitung, L΄Avant-Garde, La Justice. Στη Γιούρα μετέβη το 1877.

«Μία έκρηξη είναι πιο αποτελεσματική από μία ψήφο»

Το Σεπτέμβριο εκείνου του χρόνου μετείχε στην τελευταία συνάντηση της Διεθνούς και ακολούθως στο Παγκόσμιο Σοσιαλιστικό Κογκρέσο στη Γάνδη, από το οποίο έφυγε εσπευσμένα για το Λονδίνο, καθώς έμαθε ότι τον αναζητούσαν οι αρχές. Από το Λονδίνο ξεκίνησε και πάλι για τη Γιούρα και το 1878 ανέπτυξε το πολιτικό πρόγραμμα της Ομοσπονδίας. Κήρυξε το τέλος του καπιταλισμού, τον κολεκτιβισμό, την κατάργηση του κράτους και τη βία ως μέσο ανατροπής της εξουσίας. Την επόμενη χρονιά πρόσθεσε σε αυτά και την άποψη ότι επ΄ ουδενί οι αναρχικοί δεν πρέπει να δημιουργήσουν κόμμα, το οποίο θέσει και φύσει αποτελούσε εξουσιαστική δομή. Η θέση του ενισχύθηκε τόσο ώστε, για πρώτη φορά, εξέφρασε τη διαφωνία του με τον Μπακούνιν –ο οποίος δεν ζούσε πια– στο θέμα των αμοιβών. Ο Μπακούνιν πίστευε ότι αυτές πρέπει να είναι ανάλογες με τον τύπο και το χρόνο εργασίας, ενώ ο Κροπότκιν πρότεινε την ισότιμη κατανομή των αγαθών σε όλα τα μέλη της κάθε κοινότητας, ανεξαρτήτως παραγωγικότητας. Οι θέσεις του και η στάση του τον είχαν φέρει στην πρωτοπορία του διεθνούς επαναστατικού κινήματος.

Στο Διεθνές Αναρχικό Κογκρέσο του Λονδίνου, το 1881, έγινε δεκτός ως διεθνούς βεληνεκούς επαναστάτης και οι παρεμβάσεις του, υπέρ της βίας ως τρόπου ανατροπής της καθεστηκυίας τάξης, έγιναν δεκτές με ενθουσιασμό. Σε αυτή τη βάση, χαιρέτισε τη δολοφονία του τσάρου Αλεξάνδρου Β΄, ως πρόδρομο της επαναστατικής εξέγερσης, και οι ελβετικές αρχές, που ως τότε τον ανέχονταν, αποφάσισαν να τον απελάσουν. Ο Αλέξανδρος Γ΄ αποφάσισε να εκδώσει ένταλμα εκτέλεσης του Κροπότκιν, θεωρώντας τον ηθικό αυτουργό της δολοφονίας του προκατόχου του. Ο Κροπότκιν εγκατέλειψε το Λονδίνο για να επισκεφθεί για λίγο, όπως σχεδίαζε, τη Γαλλία. Οι γαλλικές αρχές δεν είδαν με καλό μάτι την παρουσία του εκεί, τον συνέλαβαν και τον καταδίκασαν σε πενταετή φυλάκιση, για τη συμμετοχή του στην τελευταία Διεθνή. Η Διεθνής είχε διαλυθεί από χρόνια — ήταν απλώς μια αφορμή για να τελειώνουν μαζί του. Από το 1876, που αποκήρυξε τον τίτλο ευγενείας του, θεωρήθηκε επίσημα ο διάδοχος του Μιχαήλ Μπακούνιν.

Ως το 1886 παρέμεινε στις γαλλικές φυλακές, διαβάζοντας, γράφοντας και δεχόμενος επισκέψεις της συζύγου του και του φίλου του και συνδέσμου του με τον έξω κόσμο, Ελιζέ Ρεκλίς. Η γαλλική κυβέρνηση τον απελευθέρωσε τον Ιανουάριο του 1886, και ο Πιοτρ επέστρεψε στην Αγγλία, την οποία εγκατέλειπε κατά καιρούς για να μιλήσει σε ομάδες εργατών ανά την Ευρώπη. Το 1897 επισκέφθηκε τον Καναδά και τις ΗΠΑ –στις οποίες ξαναπήγε το 1901–, όπου έδωσε σειρά διαλέξεων, αλλά απογοητεύτηκε από τη μικρή ανταπόκριση που βρήκε. Παράλληλα, εξέδιδε το ένα βιβλίο μετά το άλλο και έγραφε το ένα άρθρο μετά το άλλο. Η δεκαετία του 1890 ήταν η πιο παραγωγική συγγραφικά για τον Κροπότκιν.

΄Οσοι τον είχαν γνωρίσει εκείνα τα χρόνια, έκαναν λόγο για έναν υπέροχο άνδρα που «έμπαινε στο χώρο και τον γέμιζε φως». ΄Εναν άνθρωπο με χιούμορ, διάθεση για ζωή, δίψα και πάθος για την επανάσταση, με βαθύτατη μόρφωση και ακόμη πιο βαθιά αφοσίωση στους σκοπούς που είχε θέσει στη ζωή του.

Οι αρχές του νέου αιώνα, του 20ού, τον βρήκαν να επιστρέφει στις ρίζες του. Θεώρησε ότι οι συνθήκες στη Ρωσία ήταν ώριμες για την επανάσταση και το 1903 βοήθησε να εκδοθεί μια ρωσική αναρχική εφημερίδα. Ωστόσο, εγκατέλειψε την εφημερίδα ένα χρόνο αργότερα, απογοητευμένος από τη στάση της, υπέρ της ατομικής τρομοκρατίας.

Πώς δεν πρέπει να γίνεται μια επανάσταση

Η εξέγερση του 1905 στη Ρωσία τον χαροποίησε και γεμάτος όνειρα ξεκίνησε για να οργανώσει το αναρχικό κίνημα της πατρίδας του –από απόσταση– ώστε να προετοιμάσει τη συμμετοχή του στην επανάσταση που θα ακολουθούσε. Η αποτυχία της εξέγερσης τον οδήγησε να αναζητήσει τις αδυναμίες του διεθνούς επαναστατικού κινήματος, να εγκαταλείψει την αρθρογραφία και να στραφεί στη συγγραφή βιβλίων και μόνο. Θέλοντας να βρίσκεται πιο κοντά στην πατρίδα του, κατάφερε να πείσει τις ελβετικές αρχές να του επιτρέψουν την παραμονή στην Ελβετία. Το ξέσπασμα του Μεγάλου πολέμου τον βρήκε εκεί, να τάσσεται ανοιχτά κατά των Γερμανών. Χαρακτήριζε τους Γερμανούς «Στρατό των Ούννων που δεν σέβεται καμία αρχή του Ανθρώπου». Για τον Κροπότκιν «ο πόλεμος κατά της Γερμανίας, είναι πόλεμος κατά του κράτους».

Η πιο μεγάλη στιγμή της ζωής του ήρθε το Φεβρουάριο του 1917. Η επανάσταση που επαγγελόταν επί δεκαετίες ξέσπασε στην πατρίδα του και ήταν ολοφάνερο ότι αυτή τη φορά θα πετύχαινε. Προειδοποιώντας ότι «είναι σημαντικό όσο και η Επανάσταση, να χάσει η Γερμανία τον πόλεμο», ετοίμασε τις βαλίτσες του για την επιστροφή στο σπίτι. ΄Εφτασε στην Πετρούπολη στις 30 Μαΐου του 1917. Χιλιάδες πολίτες τον υποδέχθηκαν με ενθουσιασμό. ΄Αρχισε αμέσως τη δουλειά. Πρότεινε και προώθησε την αυτό-οργάνωση των πολιτών της Πετρούπολης. Ως την επικράτηση των Μπολσεβίκων, που δεν έβλεπαν με καθόλου καλό μάτι τις απόψεις του Πιοτρ Αλεξέγιεβιτς Κροπότκιν, εργαζόταν διαρκώς για την επαναστατική οργάνωση των μαζών. Η αποτυχία της οργάνωσης μιας αναρχοκομμουνιστικής κοινωνίας τον πλήγωσε. Παρά τις δεκάδες προσκλήσεις, αρνούνταν πια να μιλήσει δημόσια, αρνούνταν ακόμη και τις πανεπιστημιακές έδρες που του πρότειναν. Είχε κλείσει τα 75 του χρόνια, η υγεία του κατέρρεε, αλλά, παρ΄ ότι οι γιατροί του είχαν συστήσει να μεταβεί σε θερμότερα κλίματα για να συνέλθει, δεν έκανε τίποτα γι΄ αυτό. Είχε αποφασίσει να πεθάνει στη Ρωσία. Δεν ξεχνούσε, όμως, να κρίνει, ανοιχτά όπως έκανε με όλες τις εξουσίες, και τους Μπολσεβίκους: «Μας έδειξαν πώς δεν πρέπει να γίνεται μια επανάσταση». Και τόνιζε ότι «η Επανάσταση και οι Μάζες είναι ισχυρότερες από κάθε Κόμμα και κάθε κομματικό μηχανισμό». ΄Εκλεισε για πάντα τα μάτια του το Φεβρουάριο του 1921.

Τι πρέσβευε ο Κροπότκιν

Στόχος των θεωριών και της φιλοσοφίας του Πιοτρ Αλεξέγιεβιτς Κροπότκιν ήταν η ωρίμανση των συνθηκών για τη δημιουργία της αναρχοκομμουνιστικής κοινωνίας, στηριγμένης στην αλληλοβοήθεια. Τόσο η παραγωγή όσο και τα αγαθά πρέπει να βρίσκονται –πίστευε– στα χέρια της κάθε κομμούνας, κάθε αυτό-οργανωμένης κοινότητας. Η ελεύθερη διανομή των αγαθών και η ελεύθερη παροχή των υπηρεσιών θα αντικαθιστούσαν την ιδιοκτησία –που, όπως είχε πει ο σύντροφός του, Προυντόν, είναι κλοπή– και θα καταργούσαν την οικονομική ανισότητα. Η αποκέντρωση της βιομηχανίας ήταν ένα αιτούμενο για τον Κροπότκιν, ώστε να λειτουργήσει το σύστημα που προτείνει. Η αρχή της αμοιβής θα αντικαθίστατο από την αρχή της ανάγκης με αποτέλεσμα ένα οικονομικό σύστημα στο οποίο αυτά που θα είχε ο καθένας θα ήταν ακριβώς αυτά που χρειαζόταν. Η αναρχοκομμουνιστική κοινωνία θα ήταν οργανωμένη σε κομμούνες, στις οποίες οι πολίτες θα εργάζονταν με βάση τις ικανότητες και δυνατότητές τους μέχρι την ηλικία των 50 ετών, ενώ παράλληλα θα επιμορφώνονταν διαρκώς, επί της εργασίας τους αλλά και επί των πνευματικών κατακτήσεων του ανθρώπου. Πρέσβευε επίσης την κατάργηση των φυλακών, που τις χαρακτήριζε «σχολεία του εγκλήματος», και την αντικατάστασή τους από την κατανόηση και την ηθική πίεση προς τους εγκληματούντες — κάτι που τα νομικά συστήματα θα ανακάλυπταν σχεδόν έναν αιώνα αργότερα. Μετά τον Κροπότκιν, κανείς δεν μπόρεσε να προσθέσει ή να αφαιρέσει κάτι, στη θεωρία της Αναρχικής Επανάστασης. ΄Ηταν ο τελευταίος μεγάλος αναρχικός στοχαστής.

———————
* Οι δαρβινιστές στήριζαν την άποψη ότι η ιστορική εξέλιξη περνά υποχρεωτικά από τον ανταγωνισμό και τον αγώνα για την επιβίωση, δηλ. στηρίζεται στην επικράτηση του ισχυροτέρου. Οι πιο διαβόητοι υποστηρικτές αυτής της θεωρίας ήταν οι Ναζί.

** Η Γιούρα είναι ορεινή περιοχή της Ελβετίας, που αποτέλεσε τον παράδεισο των Αναρχικών. Δημιουργήθηκε όταν ζήτησαν καταφύγιο στη μονίμως ουδέτερη Ελβετία, οι οπαδοί του Μαλατέστα, οι καταζητούμενοι της παρισινής κομμούνας και οι αυτοεξόριστοι ρώσοι επαναστάτες. Η επιβίωση των επαναστατών στηρίχθηκε στη βοήθεια που τους πρόσφεραν οι αυτοοργανωμένοι σε κομμούνες ωρολογοποιοί της περιοχής. Από τη Γιούρα πέρασαν, πέραν του Κροπότκιν, ο Μπακούνιν, ο Μαλατέστα και ο Ρεκλίς.

*** Ο Κύκλος Τσαϊκόφσκι είχε δημιουργηθεί από νεαρούς φοιτητές και εργάτες με στόχο τη διάδοση των επαναστατικών ιδεών στη Ρωσία. Ο Κροπότκιν ήταν το γηραιότερο μέλος του Κύκλου.

**** Η «ρωσική Βαστίλη», ένα φρούριο που βρισκόταν απέναντι από το χειμερινό ανάκτορο των τσάρων και από το οποίο δεν είχε δραπετεύσει κανείς. Ο Μπακούνιν είχε φυλακιστεί εκεί επί έξι χρόνια και όταν βγήκε, το 1854, η υγεία του είχε καταστραφεί για πάντα.

 

http://autopoiesis-gr.blogspot.com/2010/08/blog-post_31.html

Ο Κροπότκιν,η Εξουσία, και το Κράτος

του Sam Haraway
Ανάκτηση: http://anarchiststudies.org/node/481 

Μετάφραση – Επιμέλεια: Θοδωρής Σάρας

[οι σημειώσεις του μεταφραστή ακολουθούν την κλίμακα του ελληνικού αλφαβήτου]

Η αναρχική πολιτική θεωρία είναι ίσως μία από τις πιο παραμελημένες παραδόσεις στη σύγχρονη πολιτική επιστήμη. Παρόλα αυτά, αναλογιζόμενοι πέρα από το παράδειγμα του κράτους είναι ουσιαστική. Εδώ ερευνούμε τη δουλειά ενός αναρχικού στοχαστή με μεγάλη επιρροή, του Peter Kropotkin, εξετάζοντας τη συζήτηση που παρουσιάζεται στο κείμενο του “Αναρχισμός: Η φιλοσοφία και το ιδανικό της”, από την άποψη του ξεκαθαρίσματος της απόρριψης του καπιταλισμού και του κράτους. [α] Εξετάζουμε τις ερμηνείες της συζήτησης του Κροπότκιν από αξιόλογους μεταδομιστές αναρχικούς – εν συντομία μετααναρχικούς– Saul Newman, Todd May, and Uri Gordon. [β] Επίσης μελετούμε την προσπάθεια της Ruth Kinna να αναθεωρήσει τον Κροπότκιν, με τη βοήθεια της μετααναρχικής κριτικής, και καταλήγουμε με ένα σύντομο σχόλιο στις δυνάμεις και τις αδυναμίες τόσο της συζήτησης του Κροπότκιν όσο και των ερμηνειών του. [γ]

Ο Κροπότκιν και ο Αναρχισμός

Ο Κροπότκιν απορρίπτει τον καπιταλισμό και συνηγορεί υπέρ της επανάστασης αντί της μεταρρύθμισης. Ενδιαφέρον είναι ότι το αίτιο του θρήνου του Κροπότκιν είναι όμοιο με αυτό του Μαρξ – για αυτό το λόγο αναφέρεται και ως αναρχοκομμουνιστής. Ο Κροπότκιν αντίθετα με τον Μαρξ απορρίπτει και την ύπαρξη του κράτους. Υπάρχουν δύο αλληλοσχετιζόμενοι λόγοι για την απόρριψη του κράτους: ο πρώτος είναι πως η συνένωση -συγχώνευση της εξουσίας από το κράτος εκμεταλλεύεται το άτομο· και ο δεύτερος το κράτος διευκολύνει μία ψευδή διαίρεση ανάμεσα στους ανθρώπους. Με αυτό τον ισχυρισμό του ο Κροπότκιν διαφοροποιεί την αναρχική στρατηγική από εκείνη των κομμουνιστών: γιατί το κράτος είναι πηγή του προβλήματος, και επομένως ανίκανο να τη λύσει. Επομένως σε αντίθεση με τους μαρξιστές, οι αναρχικοί δεν επιδιώκουν να κατακτήσουν την εξουσία του κράτους.

Ενώ οι ισχυρισμοί παρουσιάζονται ξεχωριστά για διασαφήνιση, ο Κροπότκιν ισχυρίζεται ότι η ύπαρξη τόσο του κράτους όσο και του καπιταλισμού εκμεταλλεύεται το άτομο και διαιρεί την κοινωνία κατά μήκος ψευδών γραμμών, και αυτή η εκμετάλλευση είναι αυτοδιαιωνιζόμενη. Έτσι η πραγματοποίηση του αναρχισμού βασίζεται στην κατάργηση τόσο του καπιταλισμού όσο και του κράτους [1]

Το πρόβλημα του καπιταλισμού

Η βασική αντίρρηση του Κροπότκιν απέναντι στον καπιταλισμό είναι ότι στερεί από τους εργαζόμενους τη δυνατότητα να φτάσουν το συνολικό τους δυναμικό για ανάπτυξη: “η μεγάλη ουσία του παρόντος οικονομικού συστήματος είναι, ότι ο εργαζόμενους δεν μπορεί ποτέ να χαρεί την ευμάρεια που έχει παράξει, και ότι ο αριθμός αυτών που ζουν εις βάρος του θα είναι πάντα αυξανόμενος… Αναπόφευκτα, η βιομηχανία καθοδηγείται, και θα καθοδηγείται, όχι ως προς αυτό που είναι αναγκαίο για να ικανοποιήσει τις ανάγκες όλων, αλλά ως προς αυτό που, σε μία δοσμένη στιγμή, αποφέρει το μεγαλύτερο δυνατό κέρδος στους λίγους. Αναγκαία, η αφθονία μερικών θα βασίζεται στη φτώχεια άλλων…” [2]

Με άλλα λόγια, το κύριο πρόβλημα του καπιταλισμού είναι ότι εκμεταλλεύεται τον εργαζόμενο. Απλά, ο εργάτης κατέχει περιορισμένα μέσα με τα οποία μπορεί να κάνει μία ζωή: ζώντας χωρίς ιδιοκτησία, ο εργάτης δεν ελέγχει τα μέσα παραγωγής. Στην πραγματικότητα το μόνο πράγμα που ο εργαζόμενος κάνει είναι να προσφέρει στην καπιταλιστική τάξη την εργατική του δύναμη, την ικανότητα του να παράγει [3] Σε αυτή την περίπτωση, οι εργαζόμενοι είναι κακοπληρωμένοι και δεν μπορούν να έχουν ότι παράγουν. “Ο εργάτης πουλάει την εργατική δύναμη, ο πωλητής είναι σίγουρος εκ των προτέρων ότι δεν θα παραλάβει όλα όσα αυτή η δύναμη μπορεί να παράγει, ότι τα συμφέροντα του τραυματίζονται, και γίνεται κατώτερος σε σχέση με τον αγοραστή.”[4]

Η εκμετάλλευση απορρέει από αυτό το γεγονός ότι η σχέση διαιωνίζεται γιατί οι εργάτες μπορούν να πουλήσουν την εργατική τους δύναμη, γιατί είναι κακοπληρωμένοι, κολλώντας έτσι με την κατώτερη τάξη. Μέχρι αυτό το σημείο ο ισχυρισμός του Κροπότκιν μοιάζει όμοιος με αυτόν του Μαρξ, που αναφέρεται στο φαινόμενο του φετιχισμού του εμπορεύματος. Δηλαδή, και οι δύο αναγνωρίζουν τον καπιταλισμό ως την βασική πηγή της αποξένωσης μέσα στην κοινωνία. Ωστόσο πρέπει να γίνει μία σημαντική διάκριση ανάμεσα στους δύο που αναδεικνύεται στο πλαίσιο της μεθόδου – δηλαδή, στο ερώτημα με ποιο τρόπο επηρεάζεις την αλλαγή απαραίτητα για να διορθώσεις της αδικίες του καπιταλισμού. Αναμενόμενα, ενώ ο Μάρξ παρουσιάζει το κράτος ως το εργαλείο της αλλαγής, οι αναρχικοί σαν τον Κροπότκιν βλέπουν το κράτος ως αιτία της εκμετάλλευσης [5]

Το πρόβλημα του Κράτους

Υπάρχει μία σοβαρή διάκριση που πρέπει να κάνουμε ανάμεσα στον αναρχισμό και τον κομμουνισμό, την οποία ο Κροπότκιν ξεκαθαρίζει: “Στη μία πλευρά υπάρχουν εκείνοι, που ελπίζουν να πετύχουν την κοινωνική επανάσταση μέσω του Κράτους διατηρώντας, ακόμα και επεκτείνοντας περισσότερο τις εξουσίες του, που θα χρησιμοποιηθούν για την επανάσταση. Και υπάρχουν και εκείνοι σαν εμάς που βλέπουν το Κράτος, στην παρούσα μορφή του, στην ουσία του, και σε κάθε μασκάρεμα που μπορεί να εμφανίσει, ένα εμπόδιο για την κοινωνική επανάσταση, το μεγαλύτερο εμπόδιο για τη γέννηση της κοινωνίας που βασίζεται στην ισότητα και την ελευθερία, καθώς και τα ιστορικά μέσα που σχεδιάζονται να αποτρέψουν αυτό το άνθισμα. Η τελευταία δουλειά είναι να καταργήσουμε το Κράτος και όχι να το μεταρρυθμίσουμε” [6]

Αν και ο Κροπότκιν παρουσιάζει αυτή τη διάκριση του στο “Αναρχισμός: η Φιλοσοφία του και το Ιδανικό του”, το εκφράζει περισσότερο καθαρά στο κείμενο Κράτος: Ο ιστορικός του ρόλος, και για αυτό παραπέμπεστε σε αυτό. [δ] Στο “Αναρχισμός: η Φιλοσοφία του και το Ιδανικό του”, το κράτος απορρίπτεται ως εργαλείο κοινωνικού μετασχηματισμού, και παρουσιάζεται αντίθετα ως η ρίζα του προβλήματος για δύο λόγους. Ο πρώτος είναι η συνένωση της εξουσίας, και ο δεύτερος είναι η δημιουργία από το κράτος μίας ψευδούς διαίρεσης ανάμεσα στους ανθρώπους. Ουσιαστικά το κράτος είναι η πηγή των προβλημάτων της κοινωνίας και δεν μπορεί να ανασυσταθεί ως παραγωγική δύναμη· γιατί είναι θεμελιωδώς αντίθετα.

Η συνένωση της Εξουσίας από το Κράτος.

Η πρώτη αντίρρηση εμφανίζεται στη συζήτηση του Κροπότκιν για την συνένωση της εξουσίας από το κράτος, η οποία συνέβηκε κατά τη διάρκεια της διαμόρφωσης του: “Γνωρίζουμε καλά τα μέσα μέσω των οποίων αυτή η ένωση ανάμεσα σε λόρδο, παπά, έμπορο, δικαστή, στρατιώτη, και θεμελιώνεται βασικά η κυριαρχία του. Ήταν μέσω της εκμηδένισης των ελεύθερων ενώσεων: των χωρικών κοινοτήτων, των συντεχνιών, των σωματείων, των αδελφοτήτων, και των μεσαιωνικών πόλεων. Ήταν μέσω της δήμευσης της γης των κομμούνων και του πλούτου των συντεχνιών· ήταν μέσω της απόλυτης και άγριας απαγόρευσης όλων των ειδών ελεύθερων συμφωνιών ανάμεσα στους ανθρώπους· ήταν μέσω της σφαγής, του τροχού, της κρεμάλας, του σπαθιού και της φωτιάς που Εκκλησία και Κράτος εγκαθίδρυσαν την κυριαρχία τους, και που πέτυχαν από τότε να βασιλέψουν πάνω στην ασύνδετη μάζα των υποκειμένων, που δεν είχαν κάποια άμεση ένωση πέρα από αυτή ανάμεσα τους” [7]

Με άλλα λόγια, η συνένωση της εξουσίας είναι το αποτέλεσμα της συγχώνευσης των συμφερόντων του πλουσίων και των στρατιωτικών τάξεων της μεσαιωνικής κοινωνίας. Η ικανότητα τους να εκφράσουν την ανωτερότητα των συμφερόντων τους πάνω στις χαμηλότερες τάξεις είναι μία λειτουργία της ανάληψης από αυτούς της εξουσίας. Ο Κροπότκιν ισχυρίζεται ότι στην περιοχή της οικονομίας, ο εξαναγκασμός οδήγησε στη βιομηχανική δουλεία· και στην περιοχή της πολιτικής, το Κράτος – δηλαδή σα να λέμε, στην καταστροφή όλων των δεσμών που προϋπήρχαν ανάμεσα στους πολίτες, και ότι το έθνος δεν γινόταν τίποτα πέρα από μία (άμορφη) ασύνδετη μάζα υπάκουων υποκειμένων στην κεντρική αρχή. [8]

Με αυτή την έννοια, η εξουσία θεωρείται ως η ικανότητα μίας ομάδας – σε αυτή την περίπτωση, το κράτος, το οποίο συνθέτεται από την ελίτ των τάξεων της κοινωνίας- να επιβάλει τα συμφέροντα και τη θέληση της πάνω σε μία άλλη ομάδα μέσω εξαναγκαστικών μέσων. Επομένως, η δημιουργία του κράτους αύξησε το ποσό της εξουσίας μέσα στην κοινωνία. Και, από τη στιγμή που η εξουσία κατανέμεται ανισότιμα στην κυρίαρχη τάξη και στο κράτος, η συγχώνευση της εξουσίας κάνει ικανό το κράτος να επιβάλει την εκμεταλλευτική του θέληση – δηλαδή τον ιεραρχικό κανόνα και την έκφραση των συμφερόντων της κυρίαρχης ελίτ που τον ασκεί. Ας το πούμε διαφορετικά, πριν την ύπαρξη του κράτους, η εξουσία δεν υπήρχε ως εξαναγκαστική δύναμη· η εξουσία απλά δεν ήταν ο κυρίαρχος παράγοντας στις ζωές των ατόμων γιατί δεν χρησιμοποιήθηκε για να διατάσσει τις ζωές τους [9] Ωστόσο, η έλευση του κράτους άλλαξε την κοινωνία με δύο τρόπους. Πρώτον, δημιούργησε περισσότερη εξουσία μέσω της συνένωσης των συμφερόντων της οικονομικής και της στρατιωτικής ελίτ. Δεύτερον, η εξουσία κατανεμήθηκε δυσανάλογα στο κράτος, σε αυτά τα ίδια μέλη της ελίτ. Συνεπώς, για τον Κροπότκιν, το κράτος δεν μπορεί να ανασυσταθεί ως εργαλείο μεταρρύθμισης γιατί είναι η πηγή της δημιουργίας και της συνένωσης της εξουσίας, η οποία είναι σύμφυτη με την εκμετάλλευση.

H Διευκόλυνση της Διαίρεσης από το Κράτος.

Η δεύτερη αντίρρηση του Κροπότκιν στο κράτος αφορά τη δημιουργία από μέρους του μίας ψευδούς διαίρεσης ανάμεσα στους λαούς. Όπως περιγράφηκε νωρίτερα, ο Κροπότκιν βλέπει το κράτος να δημιουργείται από τη συγχώνευση των συμφερόντων του πλούτου και των στρατιωτικών τάξεων της μεσαιωνικής κοινωνίας. Ως αποτέλεσμα, τα σύνορα επιβλήθηκαν στα άτομα. Αυτή είναι μία καθαρή επέκταση της πρώτης αιτίας του θρήνου του Κροπότκιν όσον αφορά την εξουσία του κράτους πάνω στο άτομο: η δημιουργία συνόρων προέρχεται από έναν τόπο της εξουσίας πάνω από το άτομο.
Η Αρχή και το κράτος θεσμίζονται και επιβάλλονται πάνω στο άτομο μέσω της δημιουργίας συνόρων. Με άλλα λόγια, η χάραξη των συνόρων είναι μία εκδήλωση της κρατικής αρχής. Το αποτέλεσμα είναι η τεχνητή διαίρεση ανάμεσα στους λαούς, στο βαθμό που το κράτος στο οποίο κατοικούμε λέγεται ότι προσδιορίζει τα συμφέροντα μας ενάντια στα συμφέροντα ενός αντίπαλου κράτους. [10]

Συνεπώς, ένα είδος κοινωνικής αποξένωσης απορρέει από αυτή την ψευδή διαίρεση, όπου “…ζούμε δίπλα ο ένας με τον άλλον χωρίς να τον γνωρίζουμε… ο γείτονας μπορεί να πεθάνει ή να πεινάσει ή να δολοφονήσει τα παιδιά του – δεν είναι δική μας δουλειά ·είναι δουλειά της αστυνομίας. Δύσκολα ξέρει ο ένας τον άλλον, τίποτα δεν σε ενώνει, όλα τείνουν να σε αποξενώνουν από τον άλλον, και χωρίς να βρεις καλύτερο δρόμο, ζητάς τον Μεγαλοδύναμο (παλιότερα ήταν ο Θεός τώρα είναι το Κράτος) να κάνει όλα αυτά που βρίσκονται στην εξουσία του να σταματήσει τα αντικοινωνικά πάθη από το να φτάσουν στη μεγαλύτερη κλίμακα [11]

Για τον Κροπότκιν, η απουσία σχέσεων με σημασία ανάμεσα στους ανθρώπους είναι το άμεσο αποτέλεσμα της συνένωσης της κρατικής εξουσίας και της αυθαίρετης κατασκευής των συνόρων. Αυτό εντείνει την κοινωνική αποξένωση, που με τη σειρά του, διαιωνίζει την ύπαρξη του κράτους καθώς τα άτομα αληλοσυσχετίζονται ανταγωνιστικά και όχι συλλογικά. Εν μέσω του κράτους και του ελέγχου του πάνω στις ζωές των ατόμων, οι άνθρωποι χάνουν τη συλλογική φύση και είναι αυτάρεσκοι σε σχέση με την κρατική εξουσία. Κατά συνέπεια, ο Κροπότκιν αντιτίθεται στην ύπαρξη του κράτους και τη χρήση του ως έναν φορέα μετασχηματισμού γιατί είναι υπεύθυνο για την επιβολή των τεχνητών συνόρων, και επομένως για την αποξένωση των ατόμων από τη συλλογική τους φύση, γεγονότα τα οποία δεν συμβιβάζονται.

Συνοψίζοντας

Η απόρριψη του καπιταλισμού και του κράτους είναι ουσιαστικά δύο μέρη της ίδιας συζήτησης. Δηλαδή, η αυτοδιαιώνιση της εκμετάλλευσης του εργάτη από τον καπιταλισμό θεωρείται αξεδιάλυτα συνδεδεμένη με τη συνένωση της εξουσίας του κράτους και την ψευδή διαίρεση της κοινωνίας. Ανασκοπίζοντας, η απόρριψη του καπιταλισμού από τον Κροπότκιν απορρέει, από από την πεποίθηση του για τον φετιχισμό του εμπορεύματος. Δηλαδή , την κυκλική σχέση των εργατών που περιορίζονται στην πώληση της εργατικής τους δύναμης για υποδεέστερους μισθούς – την ανικανότητα τους να έχουν τα προϊόντα που παράγουν – που εξασφαλίζει την αέναη εκμετάλλευση τους από το καπιταλιστικό σύστημα. Πρώτα, επειδή η δημιουργία του κράτους βασίζεται κύρια στη συνένωση της εξουσίας, και η εξουσία είναι σύμφυτη με την εκμετάλλευση, το κράτος δεν μπορεί να είναι το μέσο με το οποίο πετυχαίνει η Επανάσταση. Δεύτερον, η ύπαρξη του κράτους δημιουργεί μία τεχνητή διαίρεση ανάμεσα στους ανθρώπους· η χάραξη των συνόρων και τα σύνορα μας χωρίζουν, αυθαίρετα, από τους γείτονες μας. Το αποτέλεσμα είναι η κοινωνική αποξένωση που διαιωνίζει την ύπαρξη και την αρχή του κράτους στο βαθμό που αποξενώνει περισσότερο τα άτομα μεταξύ τους.

Για τον Κροπότκιν η επανάσταση, η κατάργηση του κράτους και του καπιταλισμού και η επαναθεμελίωση του κολλεκτιβισμού, είναι αναγκαστική λόγω της εκμεταλλευτικής φύσης τόσο του καπιταλισμού όσο και του κράτους. Κρατώντας αυτό στο μυαλό στρεφόμαστε στις απαντήσεις στον αναρχισμό του Κροπότκιν, ουσιαστικά εκείνων που προέρχονται από το μεταδομιστικό αναρχικό κίνημα και την Ruth Kinna.

Ο Κροπότκιν και η Μεταδομιστική Απάντηση.

Η απόρριψη του κράτους από τον Κροπότκιν είναι συνεπής με την κλασσική αναρχική φιλοσοφία. Ο Newman εξηγεί: “η κριτική της πολιτικής αρχής – η πεποίθηση ότι η εξουσία είναι καταπιεστική, εκμεταλλευτική και απανθρωπίζει – μπορεί να ειπωθεί ότι είναι η κρίσιμη πολιτικο-ηθική άποψη για τον αναρχισμό. Για τους κλασικούς αναρχικούς το κυρίαρχο κράτος [είναι] η ενσάρκωση όλων των μορφών της σκλαβιάς και του υποβιβασμού του ανθρώπου” [12]

Ωστόσο, είναι αυτό το χαρακτηριστικό του κλασσικού αναρχισμού, πως η εξουσία είναι καταπιεστική, που διαμορφώνει τη βάση της μεταδομιστικής αναρχικής κριτικής. Σε αυτόν τον τομέα θα παρουσιάσουμε πρώτα την μετααναρχική αντίδραση πάνω στα εδάφη όπου ο Κροπότκιν απορρίπτει το κράτος – όχι την αντίδραση στην απόρριψη του κράτους, αλλά μάλλον σ’ αυτό που ο Newman αναφέρει ως αμόλυντο σημείο αναχώρησης του αναρχισμού. [13] Πιο συγκεκριμένα, συζητάμε την μετανααρχική αντίδραση στην αναρχική ουσιοκρατική οπτική της ανθρώπινης φύσης. Έπειτα, παρουσιάζουμε την μεταναρχική εναλλακτική ανάπτυξη της εξουσίας: κύρια ότι η εξουσία μπορεί να είναι στην πραγματικότητα παραγωγική. Κάτι που επομένως απορρίπτει την ιδέα ότι η εξουσία είναι ολοκληρωτικά εκμεταλλευτική.

Στην αρχή αυτής της κριτικής πρέπει να σημειωθούν μερικές ομοιότητες ανάμεσα στον μετααναρχισμό και τον κλασσικό αναρχισμό. Πρώτον, ο μεταναναρχισμός μοιράζεται την κλασσική παραδοσιακή απόρριψη του κράτους. Όντως ο Newman, ένας γνώριμος μεταναρχικός, σημειώνει πώς “το κράτος έχει τη δική του δομική λογική της κυριαρχίας, επέκτασης και αυτοδιαιώνισης και είναι σε μεγάλο βαθμό αυτόνομο από τα ταξικά συμφέροντα.” [14] Κατά συνέπεια οφείλουμε να παραμείνουμε προσεκτικοί σε σχέση με την κυριαρχία στα χέρια του κράτους. (Εδώ επίσης βλέπουμε ότι ο μετααναρχισμός προσφέρει μία κριτική του Μαρξισμού όμοια με αυτή του Κροπότκιν, που παρουσιάστηκε νωρίτερα) Δεύτερον, αν και αυτό δεν αντιμετωπίζεται κατηγορηματικά στα έργα που εξετάστηκαν, δεν υπάρχει λόγος να υποπτευόμαστε τους μεταναρχικούς ότι απορρίπτουν την ιδέα του Κροπότκιν για την ευθύνη του κράτους στο θέμα της δημιουργίας των ψευδών διαιρέσεων ανάμεσα στου λαούς. Στην πραγματικότητα, δεδομένου της θεμελίωσης μετααναρχικής θέσης πάνω στην μεταδομική φιλοσοφία, η κριτική αυτή επεκτείνεται στο να συμπεριλάβει την διαίρεση που βασίζεται στον λόγο, και την πραγμοποίηση της διαίρεσης μέσω της αλληλόδρασης· η διαίρεση τότε δεν φαίνεται μόνο ως απορρέουσα από το κράτος, αλλά ως ενισχυόμενη από τον καθημερινό κοινωνικό κόσμο. Αν και αυτές οι ομοιότητες μπορούν να φανούν προφανείς, είναι χρήσιμο να ξεκαθαρίσουμε πώς θα προχωρήσουμε με έναν όμοιο βηματισμό.

Απόρριψη της Ουσιοκρατικής Ταυτότητας.

Μία από τις βασικές κριτικές των μετα-αναρχικών αφορά αυτό που ο Saul Newman αναφέρει ως αναρχικό αμόλυντο σημείο της αναχώρησης. [15] Το σημείο αυτό είναι η κλασσική αναρχική πεποίθηση πως τα άτομα κατέχουν ένα είδος ουσίας ή νατουραλισμού, που είναι θεμελιωδώς καλή. Επομένως για τον Κροπότκιν, οι άνθρωποι κατέχουν μία φυσική ηθικότητα: “η ανθρώπινη ουσία είναι μία καλή ουσία” [16] Οι μετααναρχικοί όπως ο Newman και ο Μay προτείνουν ότι η ουσιοκρατική λογική του αναρχισμού κινείται από την ανάγκη για ένα ηθικό στοιχείο της αντίστασης: εάν τα άτομα κατέχουν μία ηθική ουσία, και η κρατική εξουσία θεωρείται ότι καταπιέζει αυτή την ουσία, ακολουθεί ότι η ύπαρξη του κράτους πρέπει να γίνει αντικείμενο αντίστασης, με σκοπό να απελευθερωθεί το άτομο. [17] Με άλλα λόγια, επειδή ο αναρχισμός κατέχει μία ουσιοκρατική λογική, και βλέπει το κράτος να καταπνίγει την ανθρώπινη ουσία (καθώς η εξουσία είναι πάντα καταπιεστική), ακολουθεί ότι μόλις το κράτος καταργηθεί η ανθρώπινη ουσία θα ανθίσει. Επομένως ο αναρχισμός παγιδεύεται μέσα στο παράδειγμα του κράτους γιατί φαντάζεται αυτό το αμόλυντο σημείο αναχώρησης· φαντάζεται μία ανθρώπινη κατάσταση έξω από το κράτος, που σημαδεύεται από μία ηθική ουσία. “Για τον Κροπότκιν, ο αναρχισμός μπορεί να σκεφτεί πέρα από την κατηγορία του κράτους, πέρα από την κατηγορία της απόλυτης πολιτικής εξουσίας, γιατί έχει έναν τόπο, ένα έδαφος από όπου μπορεί να το κάνει.” [18]

Είναι αυτή η έννοια του αμόλυντου σημείου αναχώρησης, της ουσίας ως καθαρού τόπου αντίστασης, στο οποίο ο Newman και ο May κριτικάρουν την κλασσική αναρχική φιλοσοφία. Ο Newman εξηγεί το ευρύτερο πρόβλημα με την ουσιοκρατική λογική: “οι ουσιοκρατικές ταυτότητες περιορίζουν το άτομο, κατασκευάζουν την πραγματικότητα του/της γύρω από βέβαιες νόρμες, και κλείνουν όλες τις πιθανότητες της αλλαγής και του γίγνεσθαι. Υπάρχει, επιπλέον, μία ολόκληρη σειρά από θεσμικές πρακτικές που κυριαρχούν το άτομο με ένα πλήθος τρόπων, και οι οποίες μπαίνουν στο παιχνίδι μέσα από τις ουσιοκρατικές λογικές” [19]

Το πρόβλημα είναι ότι οι ουσιοκρατικές λογικές κατασκευάζουν δυαδικές, ιεραρχίες συμπεριφοράς, και αυτοί που δεν συναντάνε αυτές τις “κανονικές” συμπεριφορές γίνονται αντικείμενο εκμετάλλευσης. Ο αναρχισμός προκειμένου να αντιτεθεί στην καταπιεστική κρατική εξουσία ενώ κάνει μία υπόθεση για την ηθική ανθρώπινη ουσία, υπόκειται στις ίδιες ιεραρχίες στις οποίες θέλει να αντιτεθεί. Επομένως, “ακόμα και αν είναι μία μορφή αντίστασης, είναι αντίσταση σύμφωνα με τους όρους της κυρίαρχης θέσης” Η ουσιοκρατική λογική, όπως και η κρατική εξουσία καθεαυτή, είναι μία μορφή απολυταρχικής ταυτότητας γιατί κατασκευάζει όμοια φυσικές ιεραρχίες όταν, στην πραγματικότητα, τέτοιες υποθέσεις είναι όμοια καταπιεστικές. Η λύση, τότε, δεν είναι στην επαναθέσμιση των ιεραρχιών συμπεριφοράς, αλλά στον εκτοπισμό και την αποδόμηση της ιεραρχίας, “στον εκτοπισμό του τόπου” [20]

Συνοψίζοντας, ο μεταδομιστικός αναρχισμός προσφέρει μία κριτική του κλασσικού αναρχικού αμόλυντου σημείου αναχώρησης, της υπόθεσης του για μία ηθική ανθρώπινη ουσία. Ο Newman δηλώνει ότι αν υποθέσουμε πως στην απουσία της κρατικής εξουσίας, θα αναδυθεί μία ηθική ουσία “…θα πέσουμε στην παγίδα του τόπου, δηλαδή απλά να αντικαταστήσουμε ένα είδος αρχής με ένα άλλο – όπως οι αναρχικοί (αντικαθιστούν) την αρχή του κράτους με την αρχή του ανθρώπου” [21] Από αυτή την απόρριψη της ουσιοκρατικής λογικής, ξεκινάει η μεταναρχική απάντηση στην αναρχική αντίληψη για την θεμελιωδώς καταπιεστική εξουσία .

Η παραγωγική εξουσία

Όπως δηλώθηκε νωρίτερα, ο Κροπότκιν, όπως και άλλοι κλασσικοί αναρχικοί, θεωρούν την εξουσία σύμφυτη με την καταπίεση. Για αυτό και η συνένωση της εξουσίας από το κράτος είναι μία σοβαρή απειλή – η κεντρική αρχή είναι η πρώτιστη αντίρρηση του Κροπότκιν στην ύπαρξη του κράτους. Οι μεταδομιστές αναρχικοί από την άλλοι πλευρά, απορρίπτουν αυτήν την αντίληψη της εξουσίας: “αυτή η εξαντλημένη έννοια της εξουσίας ως πάντα καταπιεστικής, ποτέ παραγωγικής, [είναι] η αχίλλειος πτέρνα της αναρχικής πολιτικής φιλοσοφίας” [22] Για τον μεταδομιστικό αναρχισμό δεν υπάρχει κέντρο μέσα στο οποίο τοποθετείται η εξουσία… Υπάρχουν πολλοί διαφορετικοί τόποι από τους οποίους αναδύεται, και υπάρχει ένα [διαδραστικό] παιχνίδι ανάμεσα στους ποικίλους τόπους στη δημιουργία του κοινωνικού κόσμου. Αυτό δεν αρνείται ότι υπάρχουν σημεία συγκέντρωσης της δύναμης, ή για να συμβαδίζουμε με τη χωρική εικόνα, σημεία όπου ποικίλες (και ίσως πιο έντονες) γραμμές τέμνονται. Η εξουσία δεν προέρχεται, επομένως από αυτά τα σημεία·αλλά μάλλον συσσωματώνεται γύρω από αυτά. [23]

Επομένως, ο μετααναρχισμός αντικαθιστά την κλασσική αναρχική οπτική της εξουσίας ως αποκλειστικό εγχείρημα της κεντρικής αρχής, σύμφυτο με την καταπίεση, με την ιδέα πως επειδή εγχειρηματοποιείται μέσω πολλαπλών σημείων, μπορεί στην πραγματικότητα να είναι παραγωγική. Αντί να βλέπει την εξουσία αυστηρά ως κυριαρχία, o Gordon παρουσιάζει την έννοια της εξουσίας ως εξουσία-με. Η εξουσία- με είναι μία “συνεργατική μορφή της εξουσίας, όπου τα άτομα επηρεάζουν τη συμπεριφορά το ένα του άλλου μέσα σε μία απουσία σύγκρουσης θελήσεων ή συμφερόντων” [24] Με άλλα λόγια ενώ η αντίληψη της εξουσίας ως κυριαρχία ενδιαφέρεται για την ικανότητα του Α να συμμορφώσει τον Β για κάτι που αλλιώς ο Β δεν θα έκανε, η εξουσία-με συνεπάγεται ένα διαφορετικό είδος συμμόρφωσης. Για παράδειγμα εάν ο Α ζητήσει μία χάρη από τον Β, και η παράκληση γίνεται κατανοητή ως χάρη παρά ως χρήση δύναμης ή εξαναγκασμού, ασκείται η εξουσία-με. “Αυτό συμβαίνει γιατί ο Α και ο Β μοιράζονται κοινούς πολιτισμικούς κώδικες που βρίσκονται στο παρασκήνιο των ανέκφραστων, αμοιβαίων προσδοκιών” [25] Αυτή η μορφή εξουσίας δρα σε διαδραστικό επίπεδο, επομένως, είναι ένα θεμελιωδώς διαφορετικό είδος εξουσίας από αυτό που ασκείται από το κράτος· η εξουσία-με υπάρχει οριζόντια παρά κάθετα. Επομένως ενώ ο Κροπότκιν θεωρεί την εξουσία ως σύμφυτη με την καταπίεση καταπιεστική ο Gordon και άλλοι μεταναρχικοί εκφράζουν μία πιο παραγωγική αντίληψη: “όταν κάποιος δεν αντιλαμβάνεται πλέον την εξουσία μόνο ως καταπιεστική, αλλά και ως παραγωγική, η εικόνα του πάνω/κάτω δεν συλλαμβάνει πλέον την λειτουργία της” [26]

Η αναθεώρηση της Kinna

H Ruth Kinna προσφέρει μία σύντομη κριτική του μεταδομικού αναρχισμού, ισχυριζόμενη ότι παρερμηνεύει το βαθμό στον οποίο ο αναρχισμός είναι ουσιοκρατικός, και επανατοποθετεί τον ισχυρισμό του Κροπότκιν: “Η τάση προς την ενσωμάτωση δεν θα παρείχε πανάκεια για όλες τις ασθένειες.” [27] Η Kinna ισχυρίζεται ότι ο ισχυρισμός του μετααναρχισμού ότι ο Κροπότκιν παρέχει μία ουσιοκρατική αντίληψη του ανθρώπου – ότι μέσω της κατάργησης του κράτους αναδύεται η καθαρή, ηθική ουσία του ανθρώπου – είναι υπερβολική. Η Kinna κρατάει ότι ο Κροπότκιν αναγνωρίζει σε παράγοντες, όπως η γεωγραφία, επηρεάζουν την καθαρότητα της ουσίας κάποιου. Το να προτείνεις ότι ο Κροπότκιν κατευθύνει το εγχείρημα του από έναν αμόλυντο τόπο, όπως κάνει ο Newman, είναι λάθος.

Η κριτική της Kinna βασίζεται στην ερμηνεία του έργου του Κροπότκιν “αγροί, εργοστάσια και εργαστήρια” [ε] Ομολογουμένως ενώ ο Newman είναι ο μοναδικός μετααναρχικός που αντιμετωπίζει αυτό το κείμενο στο έργο του, η απόρριψη από τον Κροπότκιν του καπιταλισμού και του κράτους είναι συνεπής σε ολόκληρο το έργο του. Η Kinna προσφέρει μία δεύτερη κριτική, ισχυριζόμενη ότι ο μεταναρχισμός υπεραπλοποιεί την αντίληψη του Κροπότκιν για την επανάσταση. Ενώ οι οι μεταναρχικοί ομολογουμένως ισχυρίζονται ότι ο Κροπότκιν φαντάζεται την επανάσταση ως ένα μοναδικό γεγονός, η Kinna ξεκαθαρίζει ότι “… ήταν έργο σε εξέλιξη καθώς και κατακλυσμικό γεγονός· και η επιτυχία της εξαρτήθηκε κύρια από την έκταση που τα άτομα ήταν ικανά και/ή ήθελαν να αρπάξουν την πρωτοβουλία και να δράσουν για τον εαυτό τους” [28]

Μου φαίνεται όμως ότι και ο ισχυρισμός της Kinna ίσως είναι υπερβολικός. Η αντίληψη του Κροπότκιν για την εξουσία ως κεντρικά τοποθετημένης και σύμφυτης με την καταπίεση, φαίνεται ανάρμοστη με τον ισχυρισμό της Kinna για την επανάσταση. Εάν η εξουσία συλλαμβάνεται ως προερχόμενη από μία μόνο τοποθεσία, πώς μπορεί η επανάσταση να είναι οτιδήποτε άλλο από ένα μοναδικό γεγονός; Δηλαδή, επειδή ο Κροπότκιν θέτει ότι η εξουσία βρίσκεται σε μία μοναδική, κεντρική οντότητα – το κράτος – δεν ακολουθεί ότι φαντάζεται μία επανάσταση άλλη από αυτή που καταλαμβάνει την κεντρική εξουσία: την επανάσταση ως μοναδικό γεγονός; Προσεγγίζοντας αντίστροφα για καλύτερη διευκρίνηση, εάν κάποιος πιστεύει ότι η επανάσταση αναδύεται από τη διαδικασία της επαναθέσμισης των τόπων της εξουσίας, δεν ακολουθεί ότι επίσης αντιλαμβάνεται την εξουσία ως σύμφυτη με την καταπίεση; Δηλαδή, εάν κάποιος πιστεύει ότι η εξουσία προέρχεται από πολλαπλές τοποθεσίες, και από πολλαπλές σχέσεις, δεν ακολουθεί ότι επίσης ανάγει την εξουσία σε κάτι που είναι έμφυτο με την καταστολή; Συνεπώς η προσπάθεια της Kinna να επαναθεμελιώσει την αντίληψη του Κροπότκιν για την επανάσταση συμφωνεί με την αντίληψη του Κροπότκιν για την εξουσία όπως παρουσιάστηκε εδώ.

Συνοψίζοντας, ενώ η Kinna κάνει μία σημαντική αναθεώρηση της πεποίθησης του Κροπότκιν στην ουσιοκρατική λογική, φαίνεται ότι η ερμηνεία της για την επανάσταση του Κροπότκιν παρερμηνεύεται σε σχέση με την αντίληψη του για την εξουσία.

Σκέψεις πάνω στον Κροπότκιν

Για τις σύγχρονες ριζοσπαστικές πολιτικές, ο Κροπότκιν προσφέρει κάποια χρήσιμα συμπεράσματα. Πρώτα, ότι το κράτος διευκολύνει την ψευδή διαίρεση, ενώ παραχωρεί την έκταση στην οποία το κάνει, που μπορεί να ποικίλει από περίπτωση σε περίπτωση. Δηλαδή, διαφορετικές τάξεις και εθνικές ομάδες μέσα σε διαφορετικά κράτη όντως μπορούν να αντιλαμβάνονται διαφορετικά την ύπαρξη της διαίρεσης, και το βαθμό στον οποίο αυτή είναι αρνητική. Ότι το αφρικανικό κράτος είναι το αποτέλεσμα του αποικιακού “αγωνίζομαι για την Αφρική”, όπου οι Ευρωπαϊκές δυνάμεις συντάσσουν τα αφρικανικά κράτη αυθαίρετα σε σχέση με τα υπαρκτά έθνη είναι ένα επιβεβαιωτικό παράδειγμα ψευδούς διαίρεσης. Οι συνέπειες από την οποία είναι θανατηφόρα. Η σύγκρουση στη Δημοκρατία του Κονγκό, είναι με πολλούς τρόπους, ένα παράδειγμα μίας σοβαρής εθνικής διαμάχης που μπορεί να αναδυθεί όταν το κράτος αντιλαμβάνεται ως [μηχανισμός] διαίρεσης των ανθρώπων. Αυτό φαίνεται να είναι μία από τις πιο αξιοσημείωτες συνεισφορές του κειμένου “Αναρχισμός: η φιλοσοφία του και το Ιδανικό του.”

Δεύτερο, η αντίληψη του Κροπότκιν για την εξουσία και την ανθρώπινη φύση χρειάζεται μία αναθεώρηση. Σε αυτό το σημείο μπορούμε να συνταχθούμε με τον μεταδομιστικό αναρχισμό. Σύντομα, ο Κροπότκιν ισχυρίζεται ότι η εξουσία γίνεται διαχειρίσιμη μέσω την αρχής του κράτους, και επομένως είναι σύμφυτη με την καταπίεση. Ωστόσο φαίνεται ότι με όρους επανάστασης, η αντίληψη του Κροπότκιν για την εξουσία μας αφήνει παγιδευμένους. Εάν η εξουσία υπάρχει μόνο στο μηχανισμό του κράτους, ακολουθεί ότι η κατάργηση του κράτους καταργεί μαζί και την εξουσία. Ωστόσο, η ουσιοκρατική λογική του Κροπότκιν ανέρχεται σε ένα είδος άλματος της πίστης που φαινομενικά υπεραπλουστεύει τα αποτελέσματα της κατάργησης του κράτους. Με μία τέτοια επαναδόμηση της κοινωνίας, που βασίζεται στην “καλή” αντίληψη του ανθρώπου είναι απλά απίστευτη όσον αφορά την τάξη που απορρέει. Με άλλα λόγια, δεν είναι αναπόφευκτο ότι η κατάργηση του κράτους οδηγεί στο είδος της κολλεκτιβίστικης τάξης που προτείνει ο Κροπότκιν.

Εδώ η συνεισφορά των μεταναναρχικών όσον αφορά την αντίληψη της εξουσίας είναι χρήσιμη. Θυμηθείτε ότι μετα-αναρχικοί όπως ο Gordon διαφέρουν στην αντίληψη τους για την εξουσία, καθώς ισχυρίζονται, ότι δεν είναι μία, αλλά πολλές οι τοποθεσίες της, και ότι δεν είναι απλά καταπιεστική αλλά και παραγωγική. Μέσω αυτής της αντίληψης της εξουσίας, οι πιθανότητες για επανάσταση και η πράξη της, έγιναν καθαρότερες. Εάν συμφωνούμε ότι η εξουσία δεν έχει έναν τόπο, όπως ισχυρίζεται ο Newman, τότε επιτρέπουμε την εξουσία να λειτουργεί ανάμεσα μας. Ακόμα και αν η εξουσία τώρα λειτουργεί εκμεταλλευτικά, θεωρώντας την τοπικά, βλέπουμε συνεπώς την ικανότητα μας να τη συλλάβουμε και να την χειριστούμε. Επομένως μπορούμε να επαναθεσμίσουμε τις σχέσεις εξουσίας με παραγωγικό τρόπο. Ενώ η αυστηρή πάνω-κάτω οπτική απαιτεί να κατακτήσουμε την εξουσία, με μία μοναδική πράξη, η μεταδομιστική αντίληψη της εξουσίας προσφέρεται ως μία εξελικτική επανάσταση. Όμοια ενώ η αντίληψη του πάνω-κάτω της επανάστασης θολώνει το ρόλο του φορέα, η επανάσταση κατά την οποία οι τόποι και οι εκδηλώσεις της εξουσίας αλλάζουν βαθμιαία, βαθμηδόν, παρέχει στον φορέα ένα μεγάλο σκοπό: μόνο μέσω της τοπικής επαναθέσμισης της εξουσίας μπορεί να επηρεάσουμε την αλλαγή.

Συμπέρασμα

Συμπερασματικά, ο ισχυρισμός του Κροπότκιν είναι σχετικός με τον σκεπτικισμό του για την κεντρική αρχή. Ειδικότερα, η αντίληψη της ψευδούς διαίρεσης, του παρέχει μία κατανόηση των αυθαίρετων τρόπων με τους οποίους η εξουσία και η αρχή λειτουργεί μέσω της κρατικής μορφής. Ωστόσο σε σχέση με τους όρους επίδρασης στην αλλαγή, η μεταδομιστική αντίδραση θεωρεί περισσότερο χρήσιμη την ύπαρξη της εξουσίας, και τον τρόπο με τον οποίο θα την απαλλοτριώσουμε σε ατομικό επίπεδο για να πετύχουμε την επανάσταση.

Σημειώσεις του μεταφραστή
[α] Το κείμενο του Κροπότκιν Αναρχία Η φιλοσοφία της και το ιδανικό της, βρίσκεται σε ελληνική μετάφραση από τον Νίκο Αλεξίου στις εκδόσεις Ελεύθερος Τύπος.
[β] Για μία σύντομη εισαγωγή στην έννοια του μετααναρχισμού μπορεί κάποιος να δει τις συνεντεύξεις των May Todd και Süreyyya Evren στα: α) Poststructuralist Anarchism: An Interview with Todd May: An Interview with Todd May στο http://flag.blackened.net/ias/8may.htm και β) Alpine Anarchist Meets Süreyyya Evren στο http://theanarchistlibrary.org/HTML/Sureyyya_Evren__Alpine_Anarchist_Meets_Sureyyya_Evren.html (και τα δύο κείμενα ετοιμάζονται για μετάφραση)
[γ] Η Ruth Kinna είναι καθηγήτρια στο πανεπιστήμιο του Loughborough, στο τμήμα Πολιτικής, Ιστορίας και Διεθνών Σχέσεων. Μεταξύ άλλων επιμελείται Anarchist Studies και συνιδρύτρια του Anarchist Studies Network
[δ] Πετρ Κροπότκιν Το Κράτος και ο ιστορικός του ρόλος Εκδόσεις Ελεύθερος Τύπος. Δυνατότητα ανάκτησης από το http://www.scribd.com/doc/4944585/Peter-Kropotkin-
[ε] Το κείμενο “Αγροί, εργοστάσια, εργαστήρια” του Κροπότκιν κυκλοφορεί σε μετάφραση του Βασίλη Τομανά από τις εκδόσεις “Νησίδες”

Σημειώσεις δημιουργού
1. Kinna, Ruth. “Fields of Vision: Kropotkin and Revolutionary Change.” SubStance #113 36(2) (2007): 67-86, p. 72, 76
2. Kropotkin, Peter. Anarchism: Its Philosophy and Ideal. 1901, p. 11
3 ibid, p. 14
4 ibid, p. 14
5. Newman, Saul. Power and Politics in Poststructuralist Thought: New Theories of the Political. New York: Routledge, 2005, p. 34
6. Kropotkin, Peter. The State: It’s Historic Role. 1896 Section 1, p. 1; emphasis added
7. Kropotkin, “Anarchism” p. 17
8. ibid, p. 23
9. May, Todd, The Political Philosophy of Poststructuralist Anarchism. University Park: The Pennsylvania State University Press, 1994. p. 47-49
10.Kropotkin “Anarchism” p. 8; Kropotkin “The State” Section 9, p. 4
11. Kropotkin, “Anarchism,” p. 24-25
12. Newman, “Power and Politics,” p. 33-34
13. Newman, Saul, From Bakunin to Lacan: Anti-Authoritarianism and the Dislocation of Power. Lanham: Lexington Books, 2001, pp. 39, 48
14. Newman, “Power and Politics,” p. 34
15. Newman, “From Bakunin to Lacan,” p. 39, 48
16. May, “Political Philosophy,” p. 62
17. ibid, p. 63-65
18. Newman, “From Bakunin to Lacan,” p. 41; emphasis added
19. ibid, p. 3
20. ibid, p. 119
21. ibid, p. 116
22. Antliff, Allan. “Anarchy, Power, and Poststructuralism.” SubStance #113 36(2) (2007): 56-66, p. 56
23. May, “Political Philosophy,” p. 11
24. Gordon, Uri. Anarchy Alive!: Anti-Authoritarian Politics from Practice to Theory. London: Pluto Press, 2008, p. 54
25. ibid, p. 54
26. May, “Political Philosophy,” p. 49
27. Kinna, “Fields of Vision,” p. 81
28. ibid, p. 82).
Αναφορές
Antliff, Allan. “Anarchy, Power, and Poststructuralism.” SubStance #113 36(2) (2007): 56-66.
Gordon, Uri. Anarchy Alive!: Anti-Authoritarian Politics from Practice to Theory. London: Pluto Press, 2008.
Kinna, Ruth. “Fields of Vision: Kropotkin and Revolutionary Change.” SubStance #113 36(2) (2007): 67-86.
Kropotkin, Peter. Anarchism: Its Philosophy and Ideal. 1901. http://www.marxists.org/reference/archive/kropotkinpeter/1890s/x01.htm (26 March, 2009).
Kropotkin, Peter. The State: It’s Historic Role. 1896. http://www.marxists.org/reference/archive/
kropotkin-peter/1896/state/index.htm (26 March, 2009).
May, John. The Political Philosophy of Poststructuralist Anarchism. University Park: The Pennsylvania State University Press, 1994.
Newman, Saul. From Bakunin to Lacan: Anti-Authoritarianism and the Dislocation of Power. Lanham: Lexington Books, 2001 [2007].
Newman, Saul. Power and Politics in Poststructuralist
Thought: New Theories of the Political. New York: Routledge, 2005.

http://el.wikipedia.org/wiki/%CE%A0%CE%B9%CE%BF%CF%84%CF%81_%CE%9A%CF%81%CE%BF%CF%80%CF%8C%CF%84%CE%BA%CE%B9%CE%BD

Πιοτρ Κροπότκιν

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
 

Ο Κροπότκιν από τον Ναντάρ

Ο Πρίγκιπας Πέτρος (Πιοτρ) Αλεξέγιεβιτς Κροπότκιν (Ρώσικα Пётр Алексеевич Кропоткин) (Μόσχα, 9 Δεκεμβρίου 1842Ντμιτρόφ, 8 Φεβρουαρίου 1921) ήταν εξέχων Ρώσος αναρχικός και ένας από τους πρώτους θεωρητικούς του αναρχοκομμουνισμού.

Αναδείχτηκε σε ποικίλους τομείς, από τη γεωγραφία και τη ζωολογία μέχρι την κοινωνιολογία και την ιστορία, όμως περιφρόνησε την υλική επιτυχία για χάρη των ιδεών της επανάστασης.

Αριστοκρατικής καταγωγής, γιος του πρίγκιπα Αλεξέι Πέτροβιτς Κροπότκιν, εκπαιδεύτηκε στο επίλεκτο σώμα των ακολούθων στην Αγία Πετρούπολη. Το 1871 αρνήθηκε τη θέση του γραμματέα της Ρωσικής γεωγραφικής Εταιρίας και εγκατέλειψε τα προνόμιά του και έζησε στην Αγγλία, τη Γαλλία και την Ελβετία όπου εργάστηκε για τη διάδοση των αναρχικών ιδεών. Πριν φύγει για τη Ρωσία έγραψε ένα γράμμα στους The Times του Λονδίνου με το οποίο ευχαριστούσε τον αγγλικό λαό για την φιλοξενία του κατά την διαμονή του εκεί. Επέστρεψε στη Ρωσία τον Ιούνιο του 1917 όπου τον υποδέχτηκαν ο Αλεξάντερ Κερένσκυ και ένα πλήθος 60.000 ατόμων. Ο Κερένσκυ μετά από κάποιο διάστημα πρότεινε στον Κροπότκιν να αναλάβει το υπουργείο Παιδείας, πρόταση την οποία απέρριψε αμέσως. Ο Κροπότκιν αρχικά ενθουσιάστηκε από την νέα κατάσταση μετά την Ρωσική Επανάσταση, μετέπειτα όμως άσκησε σκληρή κριτική κυρίως μέσω επιστολών που έστελνε στον Λένιν.

Ένα κρυολόγημα στα μέσα Ιανουαρίου του 1921, επιδείνωσε τη βρογχίτιδα από την οποία έπασχε, η οποία εξελίχθηκε σε πνευμονία. Ο Λένιν όταν πληροφορήθηκε ότι ο Κροπότκιν αρρώστησε, έστειλε ειδικό τραίνο με γιατρούς και τρόφιμα στο Ντμιτρόφ. Η υγεία του όμως ήταν αρκετά επιβαρυμένη και συνεχώς χειροτέρευε. Το πρωί της 8ης Φεβρουαρίου του 1921 πέθανε. Η κηδεία του ήταν η τελευταία μαζική συγκέντρωση αναρχικών στην Ρωσία και η τελευταία ευκαιρία κατά την οποία παρέλασε η μαύρη σημαία του αναρχισμού στη ρωσική πρωτεύουσα.

Η ζωή του αποτέλεσε υπόδειγμα των υψηλών ηθικών στόχων και του συνδυασμού διανόησης και δράσης. Δεν επέδειξε εγωπάθεια, διπροσωπία ή άθος για την εξουσία εκδηλώσεις που έβλαψαν την εικόνα τόσων άλλων επαναστατών.

[Επεξεργασία] Έργα

  • Η κατάκτηση του ψωμιού
  • Αναμνήσεις ενός επαναστάτη
  • Η μεγάλη γαλλική Επανάσταση
  • Προς τους νέους
  • Αγροί, εργοστάσια, εργαστήρια
  • Αναρχική Ηθική
  • Αναρχία, η φιλοσοφία της και το ιδανικό της

[Επεξεργασία] Βιβλιογραφία

  • Πιοτρ Κροπότκιν: Αναμνήσεις ενός Επαναστάτη, Μετάφραση: Γεωργία Γιαννακοπούλου και Βασίλης Τομανάς, Νησίδες, Αθήνα, 2003
  • Πιοτρ Κροπότκιν: Αλληλοβοήθεια, Μετάφραση: Ευμορφία Στεφανοπούλου, Εκδόσεις Καστανιώτη, Αθήνα, 2009

[Επεξεργασία] Εξωτερικοί σύνδεσμοι

 

 

 

http://el.wikipedia.org/wiki/%CE%A0%CE%B9%CE%BF%CF%84%CF%81_%CE%9A%CF%81%CE%BF%CF%80%CF%8C%CF%84%CE%BA%CE%B9%CE%BD

http://anarchyarchives.blogspot.com/2009/06/blog-post_06.html

http://autopoiesis-gr.blogspot.com/2010/08/blog-post_31.html

http://athens.indymedia.org/local/webcast/uploads/to_epanastatiko_pneuma_-_kropotkin.pdf.pdf

http://athens.indymedia.org/local/webcast/uploads/i_anarxiki_ithiki_-_kropotkin.pdf.pdf

http://athens.indymedia.org/local/webcast/uploads/sygxroni_epistimi_kai_anarxismos_-_kropotkin.pdf.pdf

 

http://athens.indymedia.org/local/webcast/uploads/i_megali_epanastasi_-_kropotkin.pdf.pdf

 

http://ipposd.files.wordpress.com/2009/12/ceb1cebdceb1cf81cf87ceafceb1-cf80ceadcf84cf81cebfcf82-cebacf81cebfcf80cf8ccf84cebaceb9cebd.pdf

 

http://www.anarkismo.net/article/13516

http://athens.indymedia.org/front.php3?lang=el&article_id=1073381

Advertisements

Σχολιάστε

Filed under Μετά την λύση...., Παγκόσμιο Σύστημα-Αλήθειες κρυμμένες, ντοκυμαντερ

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s